روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٣٩ - ترجمه

...إِنَّ رُسُلَنٰا يَكْتُبُونَ مٰا تَمْكُرُونَ [١] .

و گفتند:معنى«تتلوا»،تتبّع باشد،و معنى آن‌كه:تجازى [٢]على حسب عمله من تلوت الرّجل اتلوه تلوّا،اى تبعته. وَ رُدُّوا إِلَى اللّٰهِ مَوْلاٰهُمُ الْحَقِّ ،و ايشان را با خداى برند كه خداوند ايشان [٣]است به‌درستى و راستى و آنچه ايشان آن را پرستيده باشند به دروغ و افترا از ايشان گم شود و غنا [٤]و كفافى نكند ايشان را.

قوله: مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمٰاءِ وَ الْأَرْضِ ،آنگه حق‌تعالى رسول را-عليه السّلام- بياموخت طريقت مجادله با ايشان،گفت از طريق مناظره با ايشان بگوى كه:

كيست كه شما را روزى مى‌دهد از آسمان و زمين؟از آسمان به باران و از زمين به نبات.و گفتند:از آسمان به تقدير،و از زمين به تسبيب. أَمَّنْ يَمْلِكُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصٰارَ ،يا كيست كه او مالك سمع و بصر شما است كه قادر است برآن و آفريدن آن و درست داشتن آن و صرف[١٤١-ر]آفات و عاهات از او،و خلق آن بر وجهى كه به او بينند و شنوند [٥]؟ در خبر مى‌آيد كه:خداى را تعالى بر چشم ما موكّلان‌اند از فريشتگان كه شياطين را از چشمهاى ما بازمى‌رانند چنان كه يكى از ما مگس را از انگبين بازراند . وَ مَنْ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ ،و كيست كه زنده از مرده بيرون آرد و مرده را از زنده بيرون آرد؟برآن وجوه كه تفسير داديم در سورۀ آل عمران. وَ مَنْ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ ، و كيست كه او تدبير كارها كند در آسمان و زمين؟آنگه جواب اين هيچ نباشد آن را كه انديشه كند و انصاف بدهد،الّا آن‌كه گويد:خداى.

حق‌تعالى خبر داد كه ايشان عند اين حال تسليم كنند و گويند: اَللّٰهُ ،خداى است كه اين كند و بر اين قادر باشد. فَقُلْ أَ فَلاٰ تَتَّقُونَ ،بگو كه شما نترسى از او كه چون او را نشناسى و عبادت نكنى و شكر نعمت او نكنى كه نعمت بر شما منقطع كند و شما را مؤاخذت كند عاجلا و آجلا.

آنگه گفت: فَذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمُ الْحَقُّ ،آن‌كه موصوف است به اين صفات،و