مشكل ديگر از ناحيه اين شخص ـ طبق سخن امام راحل ـ اين است كه مرحوم صدوق مى‌گويد: «بأنّه صراف» يعنى شغل او صرافى بوده است. (٢٢) مقصود ايشان اين است كه به طور طبيعى كسى كه چنين شغلى دارد، به دنبال تجويز حيله براى ربا خوارى است، بنابراين در نقل چنين احاديثى متهم است.

نقد

واقفى بودن اين شخص ثابت نيست؛ زيرا مستند واقفى بودنش اين روايت است: (٢٣)

ما رواه ابو جعفر بن بابويه عن عليّ بن أحمد بن محمد بن عمران الدقاق، قال: حدّثنا محمد بن أبي عبداللّه‌ الكوفي، قال: حدّثني جريربن حازم عن أبي مسروق، قال: دخل على الرضا(ع) جماعة من الواقفية فيهم عليّ بن حمزة البطائني و محمد بن اسحاق بن عمّار و الحسين بن مهران و الحسن بن أبي سعيد المكارى ... . (٢٤)

گرچه مرحوم صدوق، اين روايت را نقل كرده ولى خودش اظهار نظر نكرده است. بنابراين اعتماد او بر اين نقل، معلوم نيست و از طرفى شيخ مفيد در «ارشاد» در ضمن فصلى كه از راويان مختص امام رضا(ع) نام مى‌برد، (٢٥) تصريح مى‌كند كه يكى از آن‌ها «محمد بن اسحاق صيرفى» است و همين طور ابن شهر آشوب او را از جمله راويان امام هشتم(ع) مى‌داند. (٢٦) بنابراين واقفى بودن او ثابت نيست.

در هر صورت آنچه معيار است «وثاقت» او است كه نجاشى (٢٧) و شيخ مفيد بر آن تصريح دارند و امام راحل هم به آن اعتراض دارند و به وسيله اثبات «وثاقت» مى‌توان

(٢٢) همان.
(٢٣) معجم رجال الحديث، ج١٥، ش ١٠٢٠٥ .
(٢٤) عيون اخبار الرضا(ع)، ج٢، ص٢١٣، ح٢٠ .
(٢٥) الارشاد، ج٢، ص٢٤٨.
(٢٦) المناقب، ،ج٤، ص٣٦٧.
(٢٧) رجال نجاشى، ش ٩٦٨.