فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٤ - جدال تعبّد و تعقّل در فهم شريعت مسعود امامى
صاحب هداية المسترشدين(م١٢٤٨) و شيخ محمد حسين اصفهانى صاحب فصول(م١٢٥٠) ، از بزرگترين پرورش يافتگان محضر فقهى و اصولى او هستند.
وحيد بهبهانى از سويى با تربيت شاگردان بزرگ و از سوى ديگر با مباحثات و تأليفات فراوان، به نبرد با مكتب اخبارى پرداخت. سراسر آثار علمى او مشحون به تحليل و نقد آراى اخباريان و احياى مكتب اصوليان است. اما نكتهاى كه غالباً در سرگذشت علمى او مورد غفلت قرار مىگيرد، مقابله او با انديشههاى انديشمندانى امثال صاحب «معالم» و صاحب «مدارك» در مواجهه با روايات است. وى در كنار نقد تند روىهاى اخباريان در پذيرش روايات و طرد دلايل عقلى، به نقد حركتى پرداخت كه زمينه ساز اين مكتب شد و با رد ديدگاههاى سخت گيرانه آنها در قبول روايات، پايه گذار شيوهاى ميانه در جمع ميان عقل و نقل گرديد و روشى معتدل را در برخورد با دو گرايش عقل گرايى و تعبد گرايى شكل داد.
او بر خلاف اخباريان، منكر قطعى الصدور بودن همه احاديث منابع روايى شيعه بود (٨٤)، ولى درعين حال تأكيد مىكند كه اصحاب تنها به روايات راويان عادل عمل نمىكردند، زيرا در نظر صايب آنان تنها عدالت راوى نيست كه به سند روايت اعتبار مىبخشد، بلكه بسيارى از قراين و شواهد ديگر هم مىتواند گوياى اعتبار روايات باشد. (٨٥) وى حدود پنجاه قرينه براى احراز ظنّى وثاقت راويان ذكر مىكند كه با پذيرش اين قراين، بخش قابل توجهى از روايات، بلكه بيشتر آنها معتبر خواهند بود. (٨٦) نكته مهم درديدگاه وحيد بهبهانى نسبت به صحت و اعتبار روايات اين است كه وى ظنّ به اعتبار سند و صدور روايت از معصوم(ع) را كافى دانسته و به دنبال دلايل و شواهد يقين آور نيست. وى مىگويد:
آنچه از آيه نبأ و اجماعى كه شيخ در كتاب عُدّه ادعا كرده و حقانيت آن از مطالعه علم رجال و علوم ديگر به دست مىآيد، شرط بودن عدالت در راوى است، ولى نه به آن گونه كه صاحب مدارك و هم فكرانش پنداشتهاند كه خبر غير عادل به هيچ وجه
(٨٤) الفوائد الحائرية ص١٢٠؛ الفوائد الرجاليه، ص٢؛ مصابيح الظلام، ج١، ص١١.
(٨٥) الفوائد الرجاليه، ص٢؛ الفوائد الجديده، ص٤٨٧.
(٨٦) الفوائد الرجاليه، ص٤٤.