١. «عن بريد بن معاوية عن أبي عبداللّه(ع)، قال: سألته عن القسامة، فقال: الحقوق كلّها البيّنة على المدّعي و اليمين على المدّعى عليه إلاّ في الدم خاصّة، فانّ رسول اللّه(ص) بينما هو بخيبر إذ فقدت الانصار رجلاً منهم فوجدوه قتيلاً فقالت الأنصار: انّ فلان اليهودى قتل صاحبنا، فقال رسول اللّه(ص) للطالبين: اقيموا رجلين عدلين من غيركم أقيده برمته، فإن لم تجدوا شاهدين فأقيموا قسامة خمسين رجلاً اقيده برمته. فقالوا: يا رسول اللّه ما عندنا شاهدان من غيرنا و إنّا لنكره أن نقسم على ما لم نره فوداه رسول اللّه (ص) و قال: انما حقن دماء المسلمين بالقسامة لكى إذا رأى الفاجر الفاسق فرصة [من عدوّه] حجزه مخافة القسامة أن يقتل به فكفّ عن قتله و الاّ حلف المدّعى عليه قسامة خمسين رجلاً ما قتلناه و لاعلمنا قاتلاً و إلاّ اغرموا الدية إذا وجدوا قتيلاً بين أظهرهم إذا لم يقسم المدّعون» (٢)؛ بريد بن معاويه مى‌گويد: از امام صادق(ع) در باره قسامه پرسيدم، فرمود: در تمامى حقوق، بيّنه بر مدعى است و قسم بر مدّعى عليه، مگر در خصوص خون؛ چرا كه هنگامى كه رسول خدا(ص) در خيبر بودند، انصار، فردى از خودشان را بين خودشان نيافتند و سپس او را در حالى كه كشته شده بود يافتند. انصار گفتند فلان يهودى، همراه ما را كشته است. رسول خدا(ص) به آنان كه طالب خون بودند، فرمود: دو نفر شاهد عادل از غير خودتان اقامه كنيد تا او را قصاص كنم و اگر دو شاهد عادل نيافتيد، قسامه پنجاه مرد را اقامه كنيد تا او را قصاص كنم. آنان گفتند: دو شاهد عادل از غير خودمان نداريم و خودمان هم دوست نداريم بر آنچه نديده‌ايم، قسم ياد كنيم؛ پس پيامبر(ص) ديه او را پرداخت. آنگاه امام صادق(ع) فرمود: همانا به قسامه، خون مسلمانان محفوظ ماند؛ چرا كه هرگاه شخص فاجر فاسق، براى [كشتن [شخصى كه با او دشمن است، فرصتى بيابد، ترس از اينكه با

(١) متأسفانه امروزه در محاكم قضايى به همين گونه عمل مى‌شود؛ حتى با پنجاه قسم از يك يا دو نفر در باره هر مقتول و هر متّهمى.
(٢) وسائل الشيعه، ج١٩، باب نهم از ابواب دعوى القتل و ما يثبت به، حديث٣.