مراد از لوث، اَماره‌اى است كه به سبب آن، گمان بر صدق مدّعى غلبه مى‌كند؛ مانند وجود يك شاهد و يا يافت شدن كسى كه سلاح خون آلود در دست اوست، نزد مقتولى كه در خونش غلتيده است و يا مقتول در خانه قومى يا محلّه آنان يافت شود كه از شهر جداست و غير اهل آن محل در آنجا رفت و آمد نمى‌كنند و يا مقتول، پس از تيراندازى در گروه طرف مقابل دعوا پيدا شود و يا مقتول در محلّه‌اى يافت شود كه بين او و اهل آن محلّه، دشمنى باشد؛ حتى اگر ديگران نيز در آن محلّه رفت و آمد داشته باشند و يا او را پس از آنكه به عنوان ميهمان بر جماعتى وارد شده، كشته بيابند... .

دوم، كيفيّت قسامه: هرگاه قسامه ثابت شود، نخست مدّعى و خويشاوندانش پنجاه قسم ياد مى‌كنند؛ اگر تعداد آنان به اندازه عدد لازم در قسامه باشد هريك از آنان يك قسم ياد مى‌كنند و اگر كمتر از آن باشند، قسم بر آنان تكرار مى‌شود تا پنجاه قسم كامل شود. (١)

شهيد اوّل [متوفى ٧٨٦ هـ . ق.] در لمعه مى‌گويد:

قسامه در صورت وجود لوث، ثابت مى‌شود و اگر لوث نباشد، منكر تنها يك قسم ياد مى‌كند... و لوث، اَماره‌اى است كه به سبب آن، گمان به صدق مدّعى حاصل مى‌شود؛ مانند بودن كسى كه سلاح خون آلود در دستش است، نزد مقتولى كه در خونش غلتيده است و يا مقتول در خانه قومى و يا روستاى آنان يافت شود و يا بين دو روستا به گونه‌اى كه به يك روستا نزديك‌تر نباشد و مانند شهادت يك نفر عادل(نه يك كودك يا فاسق)... مقدار قسامه در قتل عمد و خطا پنجاه قسم است؛ پس اگر مدّعى نزديكانى داشته باشد كه قسم ياد كنند، هريك از آنان قسم ياد مى‌كنند و اگر از پنجاه نفر كمتر باشند، قسم بر آنان تكرار مى‌شود. (٢)

آية اللّه خويى مى‌گويد:

مسئله ١١٢: قسامه در قتل عمد، پنجاه قسم و در خطاى محض و شبه عمد، بيست

(١) قواعد الأحكام، ج٢، ص٢٩٦.
(٢) اللّمعة الدمشقيّة، ص٢٥٢.