نبايد با سطحى نگرى تصوّر كنيم كه براى نيل به هدف‌هاى اخلاقى مى‌توان گاه مسيرى غيراخلاقى را پيمود. دست يازيدن به وسيله‌هاى غيراخلاقى فضاى سياست را ضد اخلاقى خواهد كرد و در نتيجه نه تنها به تحكيم اخلاق كمكى نمى‌شود كه اين فرايند، حتّى اخلاق‌گريزى را نيز در جامعه شتاب خواهد بخشيد. به ديگر سخن سياستمدارانى كه مصلحت تحكيم و تثبيت هدف‌هاى اخلاقى را گاه در دست زدن به عمل‌هاى ضد اخلاقى مى‌جويند خود به مروّجان اخلاق‌گريزى بدل خواهند شد.

از همين جا مى‌توان دريافت كه چرا امام على(ع) با آن كه اخلاقى كردن فضاى سياست را به مثابه هدفى متعالى دنبال مى‌كرد نيل به اين هدف را با ابزار سوء ظن سياسى پى نمى‌گرفت.

در نگاه نخست به نظر مى‌آيد كه براى اخلاقى كردن فضاى سياسى جامعه قاطعيت لازم است و اين قاطعيت با داشتن سوء ظن به كسانى كه احتمال مى‌رود با چارچوب‌هاى تعهدات اخلاقى، موافق و همراه نگردند، تحقق مى‌يابد، امّا از آن جا كه سوء ظن در موارد بسيار، خود يك عمل ضداخلاقى است آن هم با بازتاب‌هاى منفى بسيار، دست زدن به آن، سلامتى را درون ميكروب كاشتن است.

شايد اگر امام على(ع) به قاطعيّتى از اين دست در حكومت دست مى‌زد مجالى براى روى كار آمدن آن دسته از كارگزاران كه به سوى معاويه گريختند و فضاى سياست را به نقض پيمان آلودند، فراهم نمى‌آمد امّا حضرت از رفتارهاى سوء ظن مدار و احتياط‌ها و قاطعيت‌هايى از اين سنخ بهره نجست. البته حساب افرادى همچون معاويه، طلحه و زبير كه سردمداران گرايش به رفتارهاى غيراخلاقى در زمان خود بودند از سايرين جدا بود و كنار نهادن آنان توسط امام(ع) به مثابه يك استثنا از قاعده ياد شده بود و اين كار امام(ع) از سرچشمه يك سوء ظن غيراخلاقى آب نمى‌خورد.