مطلق آن است كه حق داشته باشند براى تجارت يا رفع نيازهايشان يا به عنوان پيك با مسلمانان مراوده داشته باشند. ديه اين دسته از اهل كتاب به عقيده اهل سنت، يك سوم ديه مسلمان است و عقيده ما همان است كه گفتيم.

دوم: آنان كه كتابى ندارند ولى احتمال مى‌رود كه كتاب داشته باشند. اين دسته، مجوسيان هستند.

اينان به يكى از اسباب سه گانه ياد شده بر دين خود باقى گذاشته مى‌شوند و هيچ اختلافى در اين قول نيست؛ زيرا در كلام امام(ع) آمده است: سنّوا بهم سنّة أهل الكتاب؛ (همانند اهل كتاب با ايشان رفتار شود). ديه اين گروه از كفار، بدون اختلاف، هشتصد درهم است.

سوم: آنان كه نه كتابى دارند و نه احتمال مى‌رود كه كتابى داشته باشند. اين دسته، بت پرستان و پرستش كنندگان ديگر مخلوقات از قبيل خورشيد و ماه و ستارگان و درخت و گاو و امثال اين‌ها، هستند.

جان اين گروه به يكى از اين دو سبب مصون مى‌ماند: پيمان مدت دار يا امان مطلق، اما ذمه دائمى در مورد اينان عمل نمى‌شود. ديه اين دسته از كفار، همانند ديه مجوسيان هشتصد درهم است.

چهارم: آنان كه پس از ايمان آوردن، كافر مى‌شوند. اينان مرتد هستند و به هيچ وجه بر كفرشان باقى گذاشته نمى‌شوند، نه با ذمه و نه با پيمان و نه با امان مطلق و خون اينان هدر است. اهل جنگ نيز همين حكم را دارند؛ يعنى كسانى كه با ما در جنگند و بين ما و آنان نيز هيچ پيمان و قراردادى وجود ندارد. هر دينى كه داشته باشند و به هر آيينى كه تمسك ورزند، خون همه آنان مباح است.

پنجم: آنان كه دعوت اسلام به ايشان نرسيد و آگاه نشدند كه خداوند پيامبرى فرستاده است. برخى از فقها گفته‌اند: گمان نمى‌كنيم كسى وجود داشته