در اين بخش هيچ يك از اين اقسام مورد بررسى قرار نمى‌گيرد و تنها پاره‌اى كه در بردارنده حكمى است و نمى‌تواند از احكام ديگر غير از حكم حكومتى باشد مورد بررسى قرار گرفته است.

٧. نسبت به جعل قانون توسط ائمه(ع) نظرياتى ابراز شده است. به نظر مى‌رسد كه ائمه(ع) حق قانون‌گذارى داشته‌اند ولى از آن استفاده نكرده‌اند؛ ليكن رسول خدا(ص) در مواردى محدود از اين حق استفاده كرده است. اما نسبت به جعل حكم حكومتى در طول احكام الهى و با رعايت آنها نه تنها چنين حقى دارند كه در موارد زياد ـ به ويژه اميرمؤمنان ـ از اين حق استفاده كرده‌اند. (٣٦)

احكام عبادى

١. خواندن نماز مستحبى به جماعت: پرواضح است از نگاه فقه شيعى خواندن نوافل با جماعت مشروع نيست و خود حضرت امير در كوفه از برپايى نمازهاى مستحبى به جماعت نهى كرده بود. با اين وصف به جهت رعايت شرايط حاكم بر آن زمان و مكان و مصالح جامعه آن روز پس از نهى، دستور داد نمازهاى مستحبى با جماعت خوانده شود. عمار مى‌گويد:

از امام صادق(ع) درباره حكم نمازهاى ماه رمضان در مساجد (يعنى با جماعت خواندن نوافل) پرسيدم. آن حضرت فرمود: على(ع) چون به كوفه

(٣٥) بنا به نقل مصاحبه‌هاى تهيه شده توسط كنگره زمان و مكان. آيت اللّه‌ بروجردى بر اين عقيده بوده است.
(٣٦) تفصيل اين بحث در كتاب بازشناسى احكام حكومتى صادر از ائمه آمده است.