«ذلِكُمْ أَزْكى‌ لَكُمْ وَ أَطْهَرُ ...» بقره: ٢٣٢. «ذلِكُمْ» اشاره است بعدم ممانعت زن مطلقه از اينكه با شوهر قبلى ازدواج كند ظاهرا مراد با بركتتر و پاكيزه‌تر بودن براى قلوب است نظير «ذلِكُمْ‌ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَ قُلُوبِهِنَّ» احزاب: ٥٣.

«إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ. فِي كِتابٍ مَكْنُونٍ. لا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ‌» واقعة:

٧٧- ٧٩. «لا يَمَسُّهُ ...» ظاهرا وصف قرآن است نه وصف‌ كِتابٍ مَكْنُونٍ‌ مراد از كِتابٍ مَكْنُونٍ‌ لوح محفوظ است كه فرموده: «بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجِيدٌ. فِي لَوْحٍ مَحْفُوظٍ» بروج: ٢١ و ٢٢. نظير اين است آيه: «وَ إِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ» زخرف: ٤. ضمير «إِنَّهُ» راجع بقرآن است. معنى سه آيه فوق چنين ميشود: آن قرآن محترمى است. در كتابى پوشيده و محفوظ، مسّ نميكند و نميداند حقائق قرآن را جز پاكان.

اين در صورتى است كه لا در «لا يَمَسُّهُ ...» براى نفى باشد.

مسّ را در آيه علم و دانستن گفته‌اند. مفردات گويد: يعنى بحقائق معرفت قرآن نميرسد مگر آنكه نفس خويش را پاك كرده و از چرك فساد پاك شده بيضاوى‌ «لا يَمَسُّهُ ...» را وصف كتاب مكنون گرفته و گويد:

بر آن مطلع نميشود مگر مطهرون.

الميزان نيز آنرا علم فرموده است.

باز فرموده وجهى نيست كه مطهّرون مخصوص ملائكه باشد چنانكه بيشتر مفسّران گفته‌اند بلكه مطهّرون از بشر نيز كه آيه تطهير بيان ميكند در آن داخل‌اند (خلاصه).

على هذا معنى آيه اين است حقائق قرآن را درك نميكند و نميداند مگر آنانكه خداوند قلوبشان را از آلودگيهاى گناهان و كثافات ذنوب پاك فرموده است خواه ملك باشند يا بشر. وصف‌

قرشى بنايى، على اكبر، قاموس قرآن - تهران، چاپ: ششم، ١٤١٢ق.

قاموس قرآن ؛ ج‌٤ ؛ ص٢٤٧