قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ١٥٥
عدم نسبت را در اقرب نيز گفته است در مجمع ذيل آيه ٦٣ مائده فرموده:
بقولى صنع و عمل هر دو يكىاند و بقولى صنع جودت را در ضمن گرفته است ...
ناگفته نماند: آن در قرآن در معصيت و كارهاى بيهوده نيز استعمال شده. ميشود گفت كه در آن دقت و محكمى و اهميت منظور است نه جودت و فرقش با فعل همين است.
«وَ دَمَّرْنا ما كانَ يَصْنَعُ فِرْعَوْنُ وَ قَوْمُهُ وَ ما كانُوا يَعْرِشُونَ» اعراف:
١٣٧. آنچه فرعون و قومش ميساختند و آنچه از بناها بالا مىبردند تباه ساختيم.
(لِتُصْنَعَ) «وَ أَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي وَ لِتُصْنَعَ عَلى عَيْنِي» طه: ٣٩. «لِتُصْنَعَ» بصيغه مجهول بمعنى تربيت شدن است يعنى بر تو محبت انداختم و طورى كردم تا تو را فرعون و زنش دوست دارند و تا زير نظر من تربيت شوى.
«وَ (اصْطَنَعْتُكَ) لِنَفْسِي» طه: ٤١.
اصطناع بمعنى تربيت و اختيار بكار ميرود در اقرب الموارد هست:
«اصْطَنَعَهُ لِنَفْسِهِ: اختاره» يعنى: اى موسى تو را براى خودم و اينكه رسول من باشى تربيت كردم يا براى خودم اختيار نمودم. راغب آنرا مبالغه در اصلاح شىء گفته است.
«وَ عَلَّمْناهُ (صَنْعَةَ) لَبُوسٍ لَكُمْ لِتُحْصِنَكُمْ مِنْ بَأْسِكُمْ» انبياء: ٨٠.
منظور از صنعت لبوس زره بافى حضرت داود است. چنانكه از «لِتُحْصِنَكُمْ مِنْ بَأْسِكُمْ» ظاهر ميشود.
(مصانع) «أَ تَبْنُونَ بِكُلِّ رِيعٍ آيَةً تَعْبَثُونَ. وَ تَتَّخِذُونَ مَصانِعَ لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُونَ» شعراء:
١٢٨ و ١٢٩. مصانع جمع مصنع بمعنى مأخذ آب است (مثل حوض) چنانكه در مجمع و اقرب گفته. ابو عبيده گويد:
هر بناء مصنعه است در مفردات گفته:
از امكنه شريفه مصانع تعبير آمده.
ظاهرا مراد از آن در آيه عمارتهاست.
و احتمال دارد كه منظور آبگيرها باشد.
اين دو آيه از سخنان هود عليه السّلام است كه بقوم خويش فرموده يعنى: