«وَ يَصُدَّكُمْ‌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ عَنِ الصَّلاةِ» مائده: ٩١. صدّ حتما بمعنى منع و بر گرداندن است كه متعدى بمفعول اول و مفعول دوم بواسطه حرف جر است.

ولى در آيات ديگر كه مفعول اول ذكر نشده گرچه ميشود آنرا اضمار كرد ولى لازم گرفتن بهتر است مثل‌ «فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ بِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ‌ صَدَّ عَنْهُ» نساء: ٥٥. يعنى از آنها بعضى بحق ايمان آورده و بعضى اعراض كرده است. و مثل‌ «إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ» نساء: ١٦٧.

يعنى آنانكه كافر شده و از راه خدا اعراض كردند. نظير آن‌ «وَ الَّذِينَ كَفَرُوا عَمَّا أُنْذِرُوا مُعْرِضُونَ» احقاف: ٣. است كه اعراض را با كفر جمع كرده. ايضا آياتى نظير «لَيَأْكُلُونَ أَمْوالَ النَّاسِ بِالْباطِلِ وَ يَصُدُّونَ‌ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ» توبه: ٣٤. كه ظاهرا بمعنى اعراض است نه منع. آيه زير نيز بنظرم بمعنى اعراض باشد «قُلْ قِتالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَ صَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ» بقره: ٢١٧. بگو جنگ در ماه حرام كارى بزرگ و اعراض از دين خداست.

ناگفته نماند همه افعال مضارع اين لفظ در قرآن مجيد از باب نصر ينصر آمده مگر در آيه‌ «وَ لَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلًا إِذا قَوْمُكَ مِنْهُ‌ يَصِدُّونَ‌» زخرف: ٥٧. كه آن بمعنى اعراض و از ضرب يضرب آمده است. ولى با آنكه در قرآنها بكسر (ص) نوشته شده در مجمع فرموده: اهل مدينه، ابن عامر ... آنرا بضمّ (ص) و بقيّه بكسر آن خوانده‌اند.

صديد: «مِنْ وَرائِهِ جَهَنَّمُ وَ يُسْقى‌ مِنْ ماءٍ صَدِيدٍ» ابراهيم: ١٦. صديد را چرك گفته‌اند. علّت تسميه آن‌