قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٨٠
مشهود رسول خدا صلى اللّه عليه و آله و على عليه السّلاماند شاهد روز جمعه، مشهود روز عرفه است- شاهد روز عرفه، مشهود روز قيامت است.
ولى در اسناد آنها سلمة بن خطاب ضعيف، مفضل بن صالح ابو جميله كذّاب و واضع الحديث، ابو الجارود سرحوب زيدى، عبد الرحمن بن كثير هاشمى ضعيف وجود دارند و بعضى از آنها مقطوعاند تنها يك روايت قابل اعتنا است آنهم تصريح بآيه نكرده است و اللّه العالم.
«وَ جاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَها سائِقٌ وَ شَهِيدٌ» ق: ٢١. آيه روشن ميكند:
روز قيامت هر شخص را راننده و شاهدى است در نهج البلاغه خطبه ٨٣ فرموده: هر نفس را سائق و شاهدى است. سائقيكه او را بمحشر سوق ميكند. شاهديكه بر اعمال او گواهى ميدهد.
معلوم نيست كه اين سائق و شاهد كدام است ولى در آيات قبلى آمده «إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيانِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ. ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ» مراد از متلقيان دو فرشته كاتب عملاند بنظر ميايد سائق و شهيد همان دو ملك باشند و در آيات بعدى آمده «أَلْقِيا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍ» ظاهر سياق دلالت دارد كه خطاب «أَلْقِيا» بسائق و شهيد است يعنى: اى سائق و شهيد هر كافر عنود را بجهنم بياندازيد.
در مجمع فرموده: خطاب بخازن آتش است و بقولى مراد ملكان موكلاند كه سائق و شهيد باشند.
ايضا از حاكم حسكانى از ابو سعيد خدرى از رسول خدا صلى اللّه عليه و آله نقل كرده كه فرمود: چون روز قيامت شود خداوند بمن و على فرمايد: هر كه شما را دشمن داشته داخل آتشش كنيد و هر كه دوستتان داشته وارد بهشتش نمائيد آن است قول خدا أَلْقِيا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍ.
در الميزان آنرا از امالى شيخ الطائفه نقل فرموده و در برهان با چند سند نقل شده است بنظر ميايد