عسعسه و عساس رقيق شدن تاريكى است و آن در اول و آخر شب است و «عسعس الليل» را بدين جهت آمدن و رفتن شب معنى كرده كه در هر دو حالت تاريكى رقيق است. بنظر الميزان بقرينه‌ «وَ الصُّبْحِ إِذا تَنَفَّسَ» آنرا رفتن شب معنى كردن بهتر است.

يعنى: قسم بشب آنگاه كه برود و قسم بروز آنگاه كه امتداد يابد، اين قرآن گفته فرستاده محترم (جبرئيل) است. در نهايه گويد:

«فِى حَدِيثِ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلَامُ‌ أَنَّهُ قَامَ فِي جَوْفِ اللَّيْلِ لِيُصَلِّيَ فَقَالَ‌ وَ اللَّيْلِ إِذا عَسْعَسَ‌».

آنگاه آنرا آمدن و رفتن شب گفته است اين كلمه در كلام اللّه فقط يكبار آمده است.

عسق: «حم. عسق‌. كَذلِكَ يُوحِي إِلَيْكَ وَ إِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ اللَّهُ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ» شورى: ١- ٣. در ذيل لفظ «طه» و «حاميم» درباره حروف مقطعه قرآن مطالبى و احتمالاتى گفته‌ايم ولى تازه‌ترين نظريه‌ايكه در اين باره اظهار شده نظريه دكتر رشاد مصرى است كه در روزنامه‌ها نيز منتشر شد و ما آنرا از مجله مكتب اسلام شماره ٤ سال ١٤ صفحه ٨ نقل ميكنيم:

از مجموع سوره‌هاى ١١٤ گانه قرآن فقط در ٢٩ سوره حروف مقطعه آمده است و آنها درست نصف حروف ٢٨ گانه الفباى عربى را تشكيل ميدهند بدين ترتيب: ا- ح- ر- س- ص- ط- ع- ق- ك- ل- م- ن- ه- ى.

دكتر رشاد خليفه پس از سالها تحقيق بفكرش رسيده كه شايد ميان اين حروف و حروف هر سوره كه آنها در آغازش قرار گرفته‌اند رابطه‌اى وجود دارد.

آنوقت سالها بوسيله مغز الكترونى روى حروف قرآن محاسبه كرده و ديده مثلا نسبت حرف «ق» بسائر حروف سوره «فلق» (٧٠٠/ ٦ درصد) است و نسبت آن بسائر حروف سوره‌