قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٨٦
در نتيجه آيات فوق نازل شد آنحضرت پس از آن عبد اللّه را احترام ميكرد و ميفرمود: آفرين بر كسيكه خدايم درباره او ملامتم كرده و ميفرمود: حاجتى دارى؟ از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده:
«كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِذَا رَأَى عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُمِّ مَكْتُومٍ قَالَ: مَرْحَباً مَرْحَباً لَا وَ اللَّهِ لَا يُعَاتِبُنِي اللَّهُ فِيكَ أَبَداً وَ كَانَ يَصْنَعُ بِهِ مِنَ اللُّطْفِ حَتَّى كَانَ يَكُفُّ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مِمَّا يَفْعَلُ بِهِ».
يعنى از آمدن بحضور آنحضرت خوددارى و حيا ميكرد.
اهل سنت نيز در كتب حديث و تفسير نزديك بآن نقل كردهاند و همه حكايت دارد كه ملامت درباره رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله است.
سيّد مرتضى علم الهدى رحمه اللّه بنقل مجمع فرموده: ظهور آيه دلالت ندارد كه آن راجع بحضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله باشد و آن خبر محض است كه بصاحب آن تصريح نشده بلكه دلالت دارد كه مراد غير آنحضرت است زيرا عبوس بودن از صفات آنحضرت با كفّار هم نيست كجا مانده با مؤمنين مسترشدين، وانگهى توجّه باغنيا و غفلت از فقراء از اخلاق كريمه آنحضرت بدور است ... پس ظاهر آنست كه مراد از «عَبَسَ وَ تَوَلَّى» غير آنحضرت است از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده: آيه درباره مردى از بنى اميّه نازل شده كه در محضر آنحضرت بود عبد اللّه بن امّ مكتوم آمد، وى چون او را ديد خود را كنار كشيد و رو ترش كرد و اعراض نمود، خداوند حال او را حكايت كرد و رفتارش را ناپسند دانست.
در تفسير برهان از على بن ابراهيم نقل كرده: سوره درباره عثمان و ابن امّ مكتوم مؤذّن رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نازل شد، او نابينا بود محضر آنحضرت آمد، عثمان و اصحاب حاضر بودند، حضرت او را بر عثمان مقدّم كرد، عثمان ابرو در هم كشيد تا آيات نازل شد.
مرحوم فيض در صافى فرموده:
آنچه شهرت يافته كه آيات درباره