قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٥٦
«وَ لَنْ تَبْلُغَ الْجِبالَ طُولًا» اسراء: ٣٧.
هرگز در بلندى بكوهها نخواهى رسيد «فَطالَ عَلَيْهِمُ الْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ» حديد: ١٦. زمان و مدت بر آنها طولانى شد و قلوبشان سخت گرديد.
اولى در طول محسوس و دومى در طول معقول است.
تطاول: بمعنى اظهار طول يا اظهار قدرت و فضل است كه در طول بفتح طاء خواهد آمد «وَ لكِنَّا أَنْشَأْنا قُرُوناً فَتَطاوَلَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُ» قصص: ٤٥. در جوامع الجامع «العمر» را امد انقطاع وحى فرموده است يعنى: مردمانى را بوجود آورديم مدت انقطاع وحى بر آنها برترى كرد و طولانى شد تا تو را برسالات بر انگيختيم.
طويل: آنچه يا آنكه داراى طول است «وَ مِنَ اللَّيْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَ سَبِّحْهُ لَيْلًا طَوِيلًا» انسان: ٢٦. طبرسى آنرا صفت ليل فرموده يعنى «فى ليل طويل» و از حضرت رضا عليه السّلام نقل كرده كه مراد صلوة ليل است. احتمال دارد صفت مفعول مطلق باشد: «سبّحه تسبيحا طويلا فى اللّيل».
طَوْل: (بفتح ط) فضل. قدرت.
«وَ قابِلِ التَّوْبِ شَدِيدِ الْعِقابِ ذِي الطَّوْلِ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ» غافر: ٣. ايضا آيه «اسْتَأْذَنَكَ أُولُوا الطَّوْلِ مِنْهُمْ» توبه: ٨٦. كه بمعنى قدرت و فضل است.
«وَ مَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَناتِ الْمُؤْمِناتِ فَمِنْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ» نساء: ٢٥. طول در آيه بمعنى زيادت و وسعت در مال است يعنى هر كه از جهت وسعت مال قدرت بنكاح زنان آزاد نداشته باشد از كنيزان نكاح كند.
طول بفتح گويا لازمه طول بضمّ است لذا بفضل و قدرت مخصوص شده است.
طوى: (بضمّ ط) «فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ إِنَّكَ بِالْوادِ الْمُقَدَّسِ طُوىً» طه: ١٢.
«إِذْ ناداهُ رَبُّهُ بِالْوادِ الْمُقَدَّسِ طُوىً» نازعات: ١٦. اين كلمه فقط در دو موضع فوق از قرآن آمده است.
ظاهرا آن نام همان وادى است و