باعث ابتلاء عموم ميگردد نظير «ظَهَرَ الْفَسادُ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ بِما كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُمْ بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ» روم: ٤١.

و اگر مردم طريق انصاف در پيش گرفته و با عدل و مروّت و دين فطرت زندگى ميكردند بركات آسمانها و زمين بسوى آنها سرازير ميشد «وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى‌ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ وَ لكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ» اعراف: ٩٦.

و ممكن است آيه بخطابات جزئى منحل شود يعنى گرفتارى هر كس از ناحيه عملش ميباشد.

دوم آيه‌ «ما أَصابَ‌ مِنْ‌ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ. لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى‌ ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ» حديد: ٢٢- ٢٣.

لحن اين دو آيه لحن تسليت و آرامى است كه از وقوع مصيبت ناراحت نباشيد كه آن پيش از وقوع در كتاب عالم بوده و بر آنچه از دست رفته تأسف نخوريد و آنچه خدا داده باعث تكبّر شما نشود، بر خلاف آيه اول كه لحن ملامت دارد قهرا بايد مورد اين دو آيه غير از مورد آيه اول باشد.

لذا بايد گفت: دو آيه اخير درباره گرفتاريها و مصائبى است كه از روى امتحان و عمل بدستور خدا روى مياورند و اهل آنها هيچ گناهى كه مصداق‌ «فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ» باشند ندارند مثل انبياء و اولياء و شهداء و مردان پاك الهى.

مصائب و شدائد آنها نتيجه اعمال بد نيست بلكه سبب بلندى مقام و عظمت شأن آنهاست و موجب غفران و رضوان خداوندى است چنانكه قرآن درباره مؤمنان فرموده: نبايد از رسول خدا صلى اللّه عليه و آله تخلف كنند كه در مقابل هر گرفتارى اجرى و مقامى پيش خدا دارا خواهند بود «ما كانَ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ وَ مَنْ حَوْلَهُمْ مِنَ الْأَعْرابِ‌