قواعد فقه - محقق داماد، سيد مصطفى - الصفحة ١٩٢
تلف شوند، مورد از مصاديق تلف قبل از قبض است و از كيسه فروشنده
محسوب مىشود.
١٢. مسائل
مسأله ١. هرگاه شخص واحدى، وكيل از ناحيه طرفين (بايع و مشترى) يا
ولى آنان باشد، يا آن كه خودش فروشنده بوده و از طرفى، وكيل مشترى يا ولى او نيز
باشد، به محض وقوع عقد، قبض حاصل مىشود و چنانچه مبيع تلف گردد، تلف بعد از قبض
محسوب خواهد بود و محتاج به قبض جديد نيست. ظاهرا قبض از عناوين قصديه نيست تا
حصول آن مشروط به عنصر قصد و نيت خاص باشد. [١]
مسأله ٢. هرگاه شخصى كالايى را خريدارى و سفارش كند كه آن را براى او
ارسال دارند، ارسال محموله به منزله قبض خريدار است، هر چند مبيع هنوز به
تجارتخانه يا انبار او واصل نشده باشد.
[٢]
مسأله فوق در صورتى است كه معامله به طور مطلق انجام گيرد، ولى
چنانچه متعاملين براى قبض نحوه خاصى را قيد كرده باشند، مطابق آنچه قيد شده عمل
خواهد شد. مثلا اگر شخصى كالايى را از يك مؤسسه تجارى بخرد و در معامله قيد كند كه
كالا به نحو
C F
يا فوب [٣] حمل گردد،
مطابق مقررات راجع به آن نوع خاص عمل خواهد شد. در نوع اول، مادام كه كالا وارد مقصد نگردد، قبض حاصل نشده و در نوع
دوم، با وصول كالا به عرشه كشتى، قبض انجام گرفته است.
مسأله ٣. در بازار، انبار كالايى وجود دارد كه بازرگانان اجناس خود
را در آن انبار وارد مىكنند و در دفتر انبار، مقدار، نوع، مالك، و تاريخ ورود جنس
ثبت مىگردد. چنانچه در خارج ميان دو نفر از صاحبان اجناس معاملهاى واقع شود تنها
امرى كه صورت مىگيرد آن است كه فروشنده به دفتر انبار مراجعه و سفارش مىكند كه
جنس فروخته شده از
[١] موسوى بجنوردى، حسن، القواعد الفقهيه، ج ٢،ص ٧٨.
[٢] منهاج الصالحين، ج ٢، ص ٣٤.
[٣] C F مخفف دو كلمه است:علامتكلمه cost و علامت freight به معناى (تحويلكالا در كشور مقصد). FOB نيز مخفف «free on board» به معناى (تحويلكالا در مبدأ) است.