قواعد فقه - محقق داماد، سيد مصطفى - الصفحة ١٣٤
آوردهاند.
مرحوم كلينى در كتاب كافى از ابن مسكان از زراره نقل مىكند كه امام
باقر (ع) فرموده است:
در زمان رسول اللّه (ص) سمرة بن جندب در جوار خانه مردى از انصار،
درخت خرمايى داشت كه راه رسيدن به آن از داخل ملك آن مرد انصارى مىگذشت. سمره
براى سركشى به آن درخت و انجام امور آن بارها سرزده وارد ملك مرد انصارى مىشد و
بدين ترتيب باعث مزاحمت خانواده او مىگرديد تا اين كه عرصه بر صاحبخانه تنگ شد و
به سمره گفت تو بدون اعلام و اطلاع وارد منزل من مىشوى، در حالى كه ممكن است
اعضاى خانوادهام در وضعيتى باشند كه تو نبايد آنها را ببينى. از اين رو، بعد از
اين، هنگام عبور اعلام كن و اجازه بخواه، تا اهل خانهام مطلع باشند. سمره گفت من
از ميان خانه تو به سوى باغ خودم مىروم و چون حق عبور دارم لزومى به اعلام و اخذ
اجازه نمىبينم. مرد انصارى مجبور شد به رسول اكرم (ص) شكايت كند. حضرت (ص) به
سمره گفت بعد از اين به هنگام عبور، حضور خودت را اعلام كن. سمره گفت اين كار را
نخواهم كرد. حضرت (ص) گفت از اين درخت دست بردار و به ازاى آن درخت ديگرى با اين
اوصاف به تو مىدهم. سمره قبول نكرد. آنگاه حضرت (ص) فرمود در مقابل آن درخت، ده
درخت بگير و دست از آن بردار و سمره بازهم قبول نكرد. پس حضرت (ص) فرمود دست از
درخت بردار و به جايش در بهشت يك درخت خرما به تو خواهم داد؛ اما آن ملعون اين بار
هم نپذيرفت تا اين كه رسول اللّه (ص) فرمود: «انّك رجل مضارّ و لا ضرر و لا ضرار
على مؤمن»؛ يعنى تو مرد ضررزنندهاى هستى، و به مؤمن كسى نبايد ضرر بزند. بعد از
آن دستور داد آن درخت را كندند و نزد سمره انداختند. [١] اين روايت با اندكى اختلاف به گونهاى ديگر
نيز نقل شده است؛ مثلا به اين صورت كه پيغمبر (ص) به مرد
انصارى فرمود: «اذهب
فاقلعها وارم بها اليه فانّه لا ضرر و لا ضرار [٢]»؛
ابن ابى الحديد مىگويد: سمره از زمان پيغمبر تا زمان امام حسين(ع) زنده بود و در قضيه كربلا جزء سپاه عبيد الله زياد بود و مردم را به جنگ باامام حسين (ع) تحريك مىكرد.
[١] ر.ك: كافى، ج ٥، كتابالمعيشة، باب ضرار، حديث ٢.
[٢] ر.ك: همان، ج ٥، كتابالمعيشه، باب ضرار، حديث ٨ووسائل الشيعة، ج ١٧، ص ٣٤٠، كتاب احياءموات، باب ١٢، حديث ٣.