قواعد فقه
(١)
١ ص
(٢)
١ ص
(٣)
١ ص
(٤)
١ ص
(٥)
٢ ص
(٦)
٣ ص
(٧)
٤ ص
(٨)
٥ ص
(٩)
٥ ص
(١٠)
٦ ص
(١١)
٧ ص
(١٢)
٨ ص
(١٣)
٨ ص
(١٤)
١١ ص
(١٥)
١٤ ص
(١٦)
١٦ ص
(١٧)
١٧ ص
(١٨)
١٧ ص
(١٩)
١٨ ص
(٢٠)
١٨ ص
(٢١)
١٩ ص
(٢٢)
٢٠ ص
(٢٣)
٢١ ص
(٢٤)
٢٢ ص
(٢٥)
٢٥ ص
(٢٦)
٢٥ ص
(٢٧)
٢٧ ص
(٢٨)
٢٧ ص
(٢٩)
٢٩ ص
(٣٠)
٣٣ ص
(٣١)
٣٣ ص
(٣٢)
٣٤ ص
(٣٣)
٣٥ ص
(٣٤)
٣٥ ص
(٣٥)
٣٧ ص
(٣٦)
٣٩ ص
(٣٧)
٤٣ ص
(٣٨)
٤٦ ص
(٣٩)
٤٨ ص
(٤٠)
٥٠ ص
(٤١)
٥١ ص
(٤٢)
٥١ ص
(٤٣)
٥٣ ص
(٤٤)
٥٤ ص
(٤٥)
٥٥ ص
(٤٦)
٥٦ ص
(٤٧)
٥٧ ص
(٤٨)
٥٨ ص
(٤٩)
٥٩ ص
(٥٠)
٦٠ ص
(٥١)
٦١ ص
(٥٢)
٦١ ص
(٥٣)
٦١ ص
(٥٤)
٦٢ ص
(٥٥)
٦٢ ص
(٥٦)
٦٣ ص
(٥٧)
٦٤ ص
(٥٨)
٦٧ ص
(٥٩)
٦٨ ص
(٦٠)
٦٨ ص
(٦١)
٦٩ ص
(٦٢)
٧٠ ص
(٦٣)
٧٣ ص
(٦٤)
٧٤ ص
(٦٥)
٧٤ ص
(٦٦)
٧٥ ص
(٦٧)
٧٧ ص
(٦٨)
٧٨ ص
(٦٩)
٧٨ ص
(٧٠)
٧٨ ص
(٧١)
٧٩ ص
(٧٢)
٨٠ ص
(٧٣)
٨٠ ص
(٧٤)
٨١ ص
(٧٥)
٨٢ ص
(٧٦)
٨٣ ص
(٧٧)
٨٤ ص
(٧٨)
٨٥ ص
(٧٩)
٨٦ ص
(٨٠)
٨٧ ص
(٨١)
٨٨ ص
(٨٢)
٩١ ص
(٨٣)
٩٢ ص
(٨٤)
٩٢ ص
(٨٥)
٩٣ ص
(٨٦)
٩٣ ص
(٨٧)
٩٤ ص
(٨٨)
٩٦ ص
(٨٩)
٩٧ ص
(٩٠)
٩٨ ص
(٩١)
٩٨ ص
(٩٢)
١٠٠ ص
(٩٣)
١٠١ ص
(٩٤)
١٠٢ ص
(٩٥)
١٠٢ ص
(٩٦)
١٠٣ ص
(٩٧)
١٠٣ ص
(٩٨)
١٠٤ ص
(٩٩)
١٠٥ ص
(١٠٠)
١٠٦ ص
(١٠١)
١٠٦ ص
(١٠٢)
١٠٦ ص
(١٠٣)
١٠٨ ص
(١٠٤)
١٠٩ ص
(١٠٥)
١٠٩ ص
(١٠٦)
١٠٩ ص
(١٠٧)
١١٠ ص
(١٠٨)
١١٢ ص
(١٠٩)
١١٢ ص
(١١٠)
١١٢ ص
(١١١)
١١٤ ص
(١١٢)
١١٧ ص
(١١٣)
١١٨ ص
(١١٤)
١٢٠ ص
(١١٥)
١٢٠ ص
(١١٦)
١٢٠ ص
(١١٧)
١٢٣ ص
(١١٨)
١٢٦ ص
(١١٩)
١٢٧ ص
(١٢٠)
١٣١ ص
(١٢١)
١٣١ ص
(١٢٢)
١٣١ ص
(١٢٣)
١٣١ ص
(١٢٤)
١٣٣ ص
(١٢٥)
١٣٧ ص
(١٢٦)
١٤١ ص
(١٢٧)
١٤١ ص
(١٢٨)
١٤٢ ص
(١٢٩)
١٤٣ ص
(١٣٠)
١٤٤ ص
(١٣١)
١٤٥ ص
(١٣٢)
١٤٦ ص
(١٣٣)
١٤٩ ص
(١٣٤)
١٥٠ ص
(١٣٥)
١٥١ ص
(١٣٦)
١٥١ ص
(١٣٧)
١٥٢ ص
(١٣٨)
١٥٤ ص
(١٣٩)
١٥٧ ص
(١٤٠)
١٥٨ ص
(١٤١)
١٦١ ص
(١٤٢)
١٦٣ ص
(١٤٣)
١٦٤ ص
(١٤٤)
١٦٤ ص
(١٤٥)
١٦٥ ص
(١٤٦)
١٦٦ ص
(١٤٧)
١٦٦ ص
(١٤٨)
١٦٧ ص
(١٤٩)
١٦٩ ص
(١٥٠)
١٧٢ ص
(١٥١)
١٧٧ ص
(١٥٢)
١٧٩ ص
(١٥٣)
١٧٩ ص
(١٥٤)
١٧٩ ص
(١٥٥)
١٨٠ ص
(١٥٦)
١٨١ ص
(١٥٧)
١٨١ ص
(١٥٨)
١٨٣ ص
(١٥٩)
١٨٤ ص
(١٦٠)
١٨٥ ص
(١٦١)
١٨٥ ص
(١٦٢)
١٨٦ ص
(١٦٣)
١٨٦ ص
(١٦٤)
١٨٩ ص
(١٦٥)
١٩٠ ص
(١٦٦)
١٩١ ص
(١٦٧)
١٩٢ ص
(١٦٨)
١٩٥ ص
(١٦٩)
١٩٥ ص
(١٧٠)
١٩٦ ص
(١٧١)
١٩٦ ص
(١٧٢)
١٩٧ ص
(١٧٣)
١٩٨ ص
(١٧٤)
١٩٩ ص
(١٧٥)
١٩٩ ص
(١٧٦)
١٩٩ ص
(١٧٧)
٢٠٠ ص
(١٧٨)
٢٠٠ ص
(١٧٩)
٢٠١ ص
(١٨٠)
٢٠١ ص
(١٨١)
٢٠٤ ص
(١٨٢)
٢٠٦ ص
(١٨٣)
٢٠٨ ص
(١٨٤)
٢١١ ص
(١٨٥)
٢١٣ ص
(١٨٦)
٢١٣ ص
(١٨٧)
٢١٣ ص
(١٨٨)
٢١٣ ص
(١٨٩)
٢١٦ ص
(١٩٠)
٢١٦ ص
(١٩١)
٢١٧ ص
(١٩٢)
٢١٧ ص
(١٩٣)
٢٢١ ص
(١٩٤)
٢٢١ ص
(١٩٥)
٢٢٣ ص
(١٩٦)
٢٢٧ ص
(١٩٧)
٢٢٨ ص
(١٩٨)
٢٢٨ ص
(١٩٩)
٢٢٨ ص
(٢٠٠)
٢٢٩ ص
(٢٠١)
٢٣٠ ص
(٢٠٢)
٢٣٠ ص
(٢٠٣)
٢٣٠ ص
(٢٠٤)
٢٣٢ ص
(٢٠٥)
٢٣٣ ص
(٢٠٦)
٢٣٥ ص
(٢٠٧)
٢٣٦ ص
(٢٠٨)
٢٣٦ ص
(٢٠٩)
٢٣٧ ص
(٢١٠)
٢٤١ ص
(٢١١)
٢٤١ ص
(٢١٢)
٢٤٢ ص
(٢١٣)
٢٤٢ ص
(٢١٤)
٢٤٣ ص
(٢١٥)
٢٤٥ ص
(٢١٦)
٢٤٦ ص
(٢١٧)
٢٤٧ ص
(٢١٨)
٢٤٩ ص
(٢١٩)
٢٤٩ ص
(٢٢٠)
٢٤٩ ص
(٢٢١)
٢٥٠ ص
(٢٢٢)
٢٥١ ص
(٢٢٣)
٢٥١ ص
(٢٢٤)
٢٥٣ ص
(٢٢٥)
٢٥٣ ص
(٢٢٦)
٢٥٣ ص
(٢٢٧)
٢٥٤ ص
(٢٢٨)
٢٥٩ ص
(٢٢٩)
٢٥٩ ص
(٢٣٠)
٢٦١ ص
(٢٣١)
٢٦١ ص
(٢٣٢)
٢٦١ ص
(٢٣٣)
٢٦٣ ص
(٢٣٤)
٢٦٣ ص
(٢٣٥)
٢٦٤ ص
(٢٣٦)
٢٦٥ ص
(٢٣٧)
٢٦٦ ص
(٢٣٨)
٢٦٦ ص
(٢٣٩)
٢٦٧ ص
(٢٤٠)
٢٦٧ ص
(٢٤١)
٢٦٩ ص
(٢٤٢)
٢٧٠ ص
(٢٤٣)
٢٧٠ ص
(٢٤٤)
٢٧١ ص
(٢٤٥)
٢٧١ ص
(٢٤٦)
٢٧١ ص
(٢٤٧)
٢٧٢ ص
(٢٤٨)
٢٧٢ ص
(٢٤٩)
٢٧٣ ص
(٢٥٠)
٢٧٣ ص
(٢٥١)
٢٧٤ ص
(٢٥٢)
٢٧٥ ص
(٢٥٣)
٢٧٦ ص
(٢٥٤)
٢٧٧ ص
(٢٥٥)
٢٧٧ ص
(٢٥٦)
٢٧٨ ص
(٢٥٧)
٢٧٨ ص
(٢٥٨)
٢٧٩ ص
(٢٥٩)
٢٨٠ ص
(٢٦٠)
٢٨٣ ص
(٢٦١)
٢٨٤ ص
(٢٦٢)
٢٨٤ ص
(٢٦٣)
٢٨٤ ص
(٢٦٤)
٢٨٦ ص
(٢٦٥)
٢٨٧ ص
(٢٦٦)
٢٨٧ ص
(٢٦٧)
٢٨٧ ص
(٢٦٨)
٢٨٧ ص
(٢٦٩)
٢٩٠ ص
(٢٧٠)
٢٩٠ ص
(٢٧١)
٢٩١ ص
(٢٧٢)
٢٩٢ ص
(٢٧٣)
٢٩٢ ص
(٢٧٤)
٢٩٣ ص
(٢٧٥)
٢٩٣ ص
(٢٧٦)
٢٩٣ ص
(٢٧٧)
٢٩٧ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص

قواعد فقه - محقق داماد‌، سيد مصطفى - الصفحة ١٧٢


يا دستور آن را صادر مى‌كند، هر چند با اذن مريض يا ولى او باشد، باعث تلف جان يا نقص عضو يا خسارت مالى شود، ضامن است، مگر اين كه قبل از شروع به درمان از مريض يا ولى او برائت حاصل نمايد».
٣. مصاديق قاعده
نمونه‌هايى از موارد صدق قاعده را مختصرا به شرح زير مورد بررسى قرار مى‌دهيم:
١. اگر مشترى از شخص فضول چيزى را بخرد، بدون اين كه فضول بگويد مال متعلق به ديگرى است و مشترى با توجه به اماره يد به او اعتماد كند و تصور كند مال خود فضول است، اما بعد صاحب مال بيايد و مال را از مشترى بگيرد و خسارت هم از مشترى مطالبه كند، به نظر شيخ انصارى مشترى مى‌تواند به فضول مراجعه و كليه خسارات وارد را مطالبه كند. [١] به نظر مى‌رسد موردى كه شخص با ادعاى وكالت مبادرت به معامله مى‌كند نيز در حكم شخص فضول است، يعنى هرگاه شخصى با ادعاى آن كه وكيل مالك يا مأذون از سوى او است، مالى را به ديگرى بفروشد و سپس كشف گردد كه او در ادعاى وكالت يا اذن كاذب بوده و مالك معامله را تنفيذ نكند، مشترى مى‌تواند غرامات وارد را از بايع مطالبه كند.
يكى از موارد بسيار روشن قاعده غرور در نظر شيخ انصارى، جايى است كه مشترى در مقابل خسارتى كه تحمل كرده است نفعى هم نبرده باشد. مثلا حيوانى را خريده بوده و مدتى به او خوراك داده و قبل از بهره‌بردارى، صاحبش مراجعه كرده حيوان را مسترد مى‌دارد. به نظر ايشان مورد بالا از مصاديق بارز مسئوليت فروشنده است و مشترى مى‌تواند به استناد اين قاعده براى جبران كليه خسارات وارد، به او مراجعه كند؛ اما چنانچه مشترى در زمان تصرفش، هم براى مال خريدارى شده مخارجى متحمل شده و هم از آن منافعى برده باشد، شيخ انصارى ترديد مى‌كند كه آيا مشترى حق دارد براى مطالبه خسارت به فضول مراجعه كند يا خير؛ مثل اين كه مشترى از فضول اسبى يا اتومبيلى‌


[١] قانون مدنى نيز در ماده ٢٦٣ مقرر مى‌دارد: «هرگاه مالك معامله را اجازه نكند و مشترى هم بر فضولىبودن آن جاهل باشد حق دارد كه براى ثمن و كليه غرامات به بايع فضولى رجوع كند و درصورت عالم بودن فقط حق رجوع براى ثمن را خواهد داشت».