‌
٢ قاعده يد
قاعده يد از قواعد مشهور و معتبرى است كه در اكثر مسائل فقهى و حقوقى، به طور وسيع مورد استناد قرار مى‌گيرد و محور بسيارى از معاملات روزمره است. براى روشن شدن اين قاعده كه يكى از وجوه بارز و عمده اعمال سلطه بر اشيا و به عبارت ديگر، مالكيت است، ذكر تاريخچه تكوين مالكيت ضرورى است.
١. مالكيت و سير تاريخى آن
مالكيت عنوانى است اعتبارى كه مبين نسبت و رابطه اشيا با اشخاص است و دربردارنده مجموعه روابط و مناسباتى است كه استيلا و تسلط انسان‌ها را بر اشيا نشان مى‌دهد.
بنابراين تعريف، بين شى‌ء موضوع مالكيت با شخص مالك، علقه و وابستگى خاصى وجود دارد كه اختصاصى است و مانع ورود اغيار در اين رابطه مى‌گردد.
از ديدگاه تاريخى، مالكيت سه مرحله را تاكنون پشت سر گذاشته است:
- مرحله نخست: در اين مرحله كه مربوط به ادوار نخستين حضور بشر بر روى كره ارض است، روابط اجتماعى بسيار ساده بوده و انسان‌ها با وسايل و ابزارهاى ابتدايى و اوليه به جمع‌آورى و استفاده از نعمت‌هاى خداداد پيرامون خود مى‌پرداختند. در اين مرحله، انسان‌ها داراى تفكراتى ساده و بسيط نسبت به پديده‌هاى طبيعى بودند و به علت نازل بودن سطح آگاهى و فراوانى مجهولات و موهومات، برخوردشان با اشياى مادى پيرامونشان، انفعالى و كم‌اثر و ساده و فيزيكى بود و قدرت مختصر ابناى بشر فقط در محدوده بسيار كوچكى اجازه اعمال تسلط و تصرف بر اشيا را مى‌داد.