قواعد فقه - محقق داماد، سيد مصطفى - الصفحة ١٤٠
حضرت (ص) را انكار كرد و پس از غزوه بدر از مدينه گريخت و به كفار
مكه پيوست و پيغمبر (ص) به او لقب فاسق داد.
پس از غزوه احد و حنين، راهب كه در گروه مشركان عليه مسلمانان مبارزه
مىكرد از مكه گريخت و نزد هرقل پادشاه روم رفت تا لشكرى گرد آورد و به جنگ اسلام
بيايد.
وى در اين زمان به يارانش در مدينه دستور داد مسجدى در مقابل مسجد
پيغمبر (ص) برايش بنا كنند تا وقتى كه به مدينه بازمىگردد، در آن افاده علوم كند.
وقتى مسجد ساخته شد منافقان از پيغمبر (ص) خواستند در مسجد نماز بخواند. آن وقت
پيغمبر (ص) عازم غزوه تبوك بود و فرمود پس از بازگشت در آن مسجد نماز خواهد خواند.
هنگام بازگشت نيز اين درخواست تكرار شد، ولى با نزول آيه شريفه فوق الذكر رسول خدا
(ص) دستور داد آن مسجد را آتش بزنند و نابود كنند.
در اين آيه، ضرار معناى نفسى يا مالى نمىدهد. امام خمينى (قدس سره)
در اين مورد فرموده است: منافقان قصد نداشتند مالى را تلف كنند يا صدمه بدنى به
كسى بزنند، بلكه فقط مىخواستند ابو عامر را در آن مستقر كنند و عقايد مسلمانان را
مشوش سازند و آنها را به زيان تفرقه و نفاق و مكروه روحى گرفتار كنند و رسول اكرم
(ص) براى قلع ماده فساد، دستور داد مسجد مزبور را بسوزانند و از بين ببرند. ايشان
در همين مورد به آيه ٢٣١ از سوره بقره هم تمسك مىكنند كه مىفرمايد: «وَ لٰا تُمْسِكُوهُنَّ ضِرٰاراً
لِتَعْتَدُوا» يعنى وقتى
زنان خود را طلاق داديد، اگر واقعا نمىخواهيد با آنان زندگانى كنيد، صرفا به
منظور رنج دادن و در فشار گذاشتن به آنها رجوع نكنيد كه باز در اينجا كلمه ضرار
به معناى در فشار و مضيقه و مكروه روحى قرار دادن است، و معادل زيان مالى و جانى
نيست؛ زيرا گروهى كه آيه شريفه متوجه آنها است به زنان خود ضرر مادى و بدنى وارد
نمىساختند، بلكه در عده رجوع مىكردند و دوباره طلاق مىدادند تا آنها را در
فشار و مضيقه طولانى شدن مدت عده قرار دهند. همچنين به آيه ٦
از
سوره طلاق استناد شده كه مىفرمايد: «وَ لٰا
تُضآرُّوهُنَّ لِتُضَيِّقُوا عَلَيْهِنَّ»، يعنى با اسكان دادن زنانتان در مكان تنگ و
كوچك، زمانى كه آنها را طلاق دادهايد (در عده رجعى) آنان را به رنج و سختى
گرفتار نكنيد تا به علت مضيقه مسكن مجبور شوند از منزل شما خارج گردند. در اين آيه
هم ضرار به معناى سختى و معيشت استعمال گرديده است. از اينجا، امام (قدس سره)
نتيجه مىگيرند كه كلمه ضرر در حديث سمرة بن جندب به مفهوم نقص در مال و جان، و
ضرار