الصحيح من سيرة الإمام علي (عليه السلام)
(١)
٧ ص
(٢)
٤١ ص
(٣)
٨٥ ص
(٤)
١١٧ ص
(٥)
١٤٥ ص
(٦)
١٧٥ ص
(٧)
٢٠٧ ص
(٨)
٢٢٧ ص
(٩)
٢٥٧ ص
(١٠)
٢٩١ ص
(١١)
٣٢٧ ص
(١٢)
٧ ص
(١٣)
٩ ص
(١٤)
١٤ ص
(١٥)
١٦ ص
(١٦)
١٧ ص
(١٧)
٢٠ ص
(١٨)
٢١ ص
(١٩)
٢٢ ص
(٢٠)
٢٦ ص
(٢١)
٢٨ ص
(٢٢)
٩٠ ص
(٢٣)
٩١ ص
(٢٤)
٩٢ ص
(٢٥)
٩٣ ص
(٢٦)
٩٤ ص
(٢٧)
٤١ ص
(٢٨)
٩٥ ص
(٢٩)
٩٦ ص
(٣٠)
٩٧ ص
(٣١)
٩٨ ص
(٣٢)
٩٩ ص
(٣٣)
١٤٠ ص
(٣٤)
١٤١ ص
(٣٥)
١٤٢ ص
(٣٦)
١٤٣ ص
(٣٧)
١٤٤ ص
(٣٨)
١٤٥ ص
(٣٩)
١٤٦ ص
(٤٠)
١٤٧ ص
(٤١)
١٤٨ ص
(٤٢)
١٤٩ ص
(٤٣)
١٦٠ ص
(٤٤)
١٦١ ص
(٤٥)
١٦٢ ص
(٤٦)
١٦٣ ص
(٤٧)
١٦٤ ص
(٤٨)
٨٥ ص
(٤٩)
١٦٥ ص
(٥٠)
١٦٦ ص
(٥١)
١٦٧ ص
(٥٢)
١٦٨ ص
(٥٣)
١٦٩ ص
(٥٤)
١٧٠ ص
(٥٥)
١٧١ ص
(٥٦)
١٧٢ ص
(٥٧)
١٧٣ ص
(٥٨)
١٧٤ ص
(٥٩)
١٧٥ ص
(٦٠)
١١٧ ص
(٦١)
١٧٦ ص
(٦٢)
١٧٧ ص
(٦٣)
١٧٨ ص
(٦٤)
١٧٩ ص
(٦٥)
٢٠٠ ص
(٦٦)
٢٠١ ص
(٦٧)
٢٠٢ ص
(٦٨)
٢٠٣ ص
(٦٩)
٢٠٤ ص
(٧٠)
٢٠٥ ص
(٧١)
٢٠٦ ص
(٧٢)
٢٠٧ ص
(٧٣)
٢٠٨ ص
(٧٤)
٢٠٩ ص
(٧٥)
٢١٠ ص
(٧٦)
٢١١ ص
(٧٧)
٢١٢ ص
(٧٨)
٢١٣ ص
(٧٩)
١٤٥ ص
(٨٠)
٢١٤ ص
(٨١)
٢١٥ ص
(٨٢)
٢١٦ ص
(٨٣)
٢١٧ ص
(٨٤)
٢١٨ ص
(٨٥)
٢١٩ ص
(٨٦)
٢٢٠ ص
(٨٧)
٢٢١ ص
(٨٨)
٢٢٢ ص
(٨٩)
٢٢٣ ص
(٩٠)
٢٢٤ ص
(٩١)
١٧٥ ص
(٩٢)
٢٢٥ ص
(٩٣)
٢٢٦ ص
(٩٤)
٢٢٧ ص
(٩٥)
٢٢٨ ص
(٩٦)
٢٢٩ ص
(٩٧)
٢٠٧ ص
(٩٨)
٢٦٠ ص
(٩٩)
٢٦١ ص
(١٠٠)
٢٦٢ ص
(١٠١)
٢٦٣ ص
(١٠٢)
٢٦٤ ص
(١٠٣)
٢٦٥ ص
(١٠٤)
٢٦٦ ص
(١٠٥)
٢٦٧ ص
(١٠٦)
٢٢٧ ص
(١٠٧)
٢٦٨ ص
(١٠٨)
٢٦٩ ص
(١٠٩)
٢٨٠ ص
(١١٠)
٢٨١ ص
(١١١)
٢٨٢ ص
(١١٢)
٢٨٣ ص
(١١٣)
٢٨٤ ص
(١١٤)
٢٨٥ ص
(١١٥)
٢٨٦ ص
(١١٦)
٢٨٧ ص
(١١٧)
٢٥٧ ص
(١١٨)
٢٨٨ ص
(١١٩)
٢٨٩ ص
(١٢٠)
٩٠٠ ص
(١٢١)
٩٠١ ص
(١٢٢)
٢٩١ ص
(١٢٣)
٩٠٢ ص
(١٢٤)
٩٠٣ ص
(١٢٥)
٩٠٤ ص
(١٢٦)
٩٠٥ ص
(١٢٧)
٩٠٦ ص
(١٢٨)
٩٠٧ ص
(١٢٩)
٩٠٨ ص
(١٣٠)
٩٠٩ ص
(١٣١)
٩١٠ ص
(١٣٢)
٩١١ ص
(١٣٣)
٩١٢ ص
(١٣٤)
٩١٣ ص
(١٣٥)
٩١٤ ص
(١٣٦)
٩١٥ ص
(١٣٧)
٩١٦ ص
(١٣٨)
٩١٧ ص
(١٣٩)
٩١٨ ص
(١٤٠)
٩١٩ ص
(١٤١)
٩٢٠ ص
(١٤٢)
٩٢١ ص
(١٤٣)
٩٢٢ ص
(١٤٤)
٩٢٣ ص
(١٤٥)
٩٢٤ ص
(١٤٦)
٩٢٥ ص
(١٤٧)
٣٢٧ ص
(١٤٨)
٩٢٦ ص
(١٤٩)
٩٢٧ ص
(١٥٠)
٩٢٨ ص
(١٥١)
٩٢٩ ص
(١٥٢)
٩٣٠ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص

الصحيح من سيرة الإمام علي (عليه السلام) - العاملي، جعفر مرتضى - الصفحة ٣٤٢

من هذا الفن، لا قولاً، ولا فعلاً ولم يكن وقار أتم من وقاره.

وما هزل قط، ولا لعب، ولا فارق الحق والناموس الديني سراً ولا جهراً.

ولكنه خلق على سجية لطيفة، وأخلاق سهلة، ووجه طلق، وقول حسن، وبشر ظاهر، وذلك من فضائله (عليه السلام) التي اختصه الله بمزيتها، وإنما كانت غلظته فعلاً لا قولاً)[١].

وكانت غلظته شدة على الكافرين، كما قال تعالى: {أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ}[٢].

ثالثاً: لقد وصف علي (عليه السلام) المؤمن بقوله: (بشره في وجهه، وحزنه في قلبه)[٣].

رابعاً: لو صح أنه كان في علي (عليه السلام) دعابة، فهي لا تضر في صلاحيته لمقام الإمامة. وقد أشرنا إلى ذلك فيما سبق.

خامساً: إن الدعابة التي لا تصل إلى حد الميوعة محبوبة ومطلوبة، حين تكون من موجبات الإنبساط، وإخراج الناس من أجواء الخوف والرهبة


[١] الآية ٢٩ من سورة الفتح.

[٢] شرح نهج البلاغة للمعتزلي ج٦ ص٣٣٧.

[٣] نهج البلاغة (بشرح عبده) ج٤ ص٧٨، الحكمة رقم ٣٣٣ والكافي ج٢ ص٢٢٦ وشرح أصول الكافي ج٩ ص١٣٧ ومستدرك الوسائل ج٨ ص٤٥٢ وج١١ ص١٨٠ وبحار الأنوار ج٦٤ ص٣٠٥ وج٦٦ ص٤١٠ وج٧٠ ص٣١٧ وجامع أحاديث الشيعة ج١٥ ص٥٢٥.