سياست نامه امام علي (ع) - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٧٠
٤٧٠.امام على عليه السلام : گردآورده ، يكى كنيد. چابك سواران، در بازگرداندن فراريان به سوى جمعيت و لشكر، شتاب كنند، و هركس در مخفيگاه هاست، به سوى شما كوچ كند . وقتى كناره هاى لشكر گِرد آمد و نيرو و توان به شما رسيد و حالت شكست خوردگى از ميان شما رخت بربست ، لشكر را به فرماندهان بسپاريد و جهت ها (يگان ها) را استوار سازيد و نبرد كنيد؛ و از خداوند يارى جوييد و شكيبايى كنيد كه در پايدارى به هنگام شكست و يورش مردى دلاور بر دشمن ، پاداشى بزرگ است. [١]
٤٧١.تاريخ دمشق ـ به نقل از ابن عباس ـ : زنان عقيم شدند از اين كه مانند امير مؤمنان، على بن ابى طالب بزايند. به خدا سوگند، نديدم و نشنيدم كه رئيسى با وى مقايسه شود. او را به هنگام نبرد صفّين ديدم كه بر سرش عمامه اى بود كه دو طرفش را رها كرده بود. دو چشمانش گويا به سان دو چراغ درشت بود. او بر گروهى اندكْ ايستاده بود و آنان را به نبردْ وا مى داشت تا به من رسيد ، در حالى كه من در لابه لاى مردم بودم. پس فرمود: «اى گروه مسلمانان! خشيت [ از خدا ]را احساس كنيد، صداها را پايين آوريد، آرامش را بر تَن كنيد، نيزه ها را به كار گيريد [٢] و پيش از كشيدن شمشير، آن را به حركت آوريد و از چپ و راست، شمشير زنيد و با تيزى اش ضربه زنيد، و شمشيرها را با گام ها و تيرها را با نيزه ها هماهنگ سازيد. به درستى كه در ديد خداوند و همراه پسرعموى پيامبر او قرار گرفته ايد. پى در پى حمله كنيد و از فرار، شرم كنيد؛ چرا كه آن، ننگى است كه در نسل ها و گروه ها باقى مانَد، و آتشى است در روز رستاخيز. خود را خرّم و سرخوش داريد و با آسانى و سبُك جانى به سوى مرگْ گام برداريد. لشكر انبوهِ [ دشمن] و خيمه اى را كه طناب هايش به اطراف كشيده شده ،
[١] دعائم الإسلام : ١ / ٣٧٣ .[٢] در برخى نسخه ها چنين آمده است : نيزه ها را آشكار سازيد .[٣] محمّد ، آيه ٣٥ .[٤] تاريخ دمشق : ٤٢ / ٤٦٠ ، مروج الذهب : ٢ / ٣٨٩ ، عيون الأخبار : ١ / ١١٠ .