٤٦٦.امام على عليه السلام ـ از سفارش او به زياد بن ن فراز پشته ها و كناره نهرها بگماريد تا براى شما ديده بانى كنند كه مبادا دشمن، بر شما از جايى كه مى ترسيد و يا جايى كه از آن بيم نداريد ، فرود آيد. هنگامى كه فرود آمديد، با هم فرود آييد، و وقتى كوچ كرديد، با هم بكوچيد . هنگامى كه شب شما را فرا گرفت و فرود آمديد، لشكرگاه را با نيزه ها و سپرها بپوشانيد و تيراندازها را پشتِ سپرها بگماريد كه مبادا فريب بخوريد يا غفلت بر شما مستولى گردد. خود، لشكرت را نگاهبانى كن و بپرهيز از آن كه به خواب روى يا شب را به روز آورى، مگر با خوابِ اندك يا در حدّ چشيدن، و همين شيوه و روش را داشته باش تا به دشمن رسى. بر تو باد درنگ در جنگ؛ و بپرهيز از عجله، مگر آن كه فرصتى مناسبْ فراهم آيد؛ و بپرهيز از اين كه نبرد كنى، مگر آن كه آنان آغاز كنند يا دستور من به تو رسد. درود و رحمت خدا بر تو باد! [١]

٤٦٧.امام على عليه السلام ـ از سفارش او به معقل بن ق پروا دار از خدايى كه حتماً او را ملاقات كنى و پايانى جز او ندارى. نبرد مكن، مگر با آنانى كه با تو نبرد كنند. در خُنُكى بامداد و عصرْ حركت كن و در ميانه روز، مردمان را فرود آور، و در حركتْ رفاه و آسايش را منظور دار و سرِشب، راه مرو كه خداوند، آن را براى آرامش و بار انداختن قرار داده ، نه براى كوچ كردن . پس سرِشب، خود را آسوده دار و مَركبت را نيز از خستگى بيرون آر. پس چون شب را آسودى، هنگامى كه سحر پديدار شود يا سپيده بامداد آشكار گردد، در پناه بركت خداوندْ حركت كن، و چون دشمن را ديدى، در ميان لشكرت بايست و به دشمن، نه چندان نزديك شو، مانند

[١] تحف العقول : ١٩١ ، نهج البلاغة : نامه ١١ ، وقعة صفّين : ١٢٣ ، الأخبار الطوال : ١٦٦ .