ذى حجه ، بيعت شد كه گمان مى رود آن روز ، همان روز كشته شدن عثمان بوده است. [١] و نهايت اين كه بر اساس آنچه طبرى از ابو مليح و ابن ابى الحديد از استاد خود ، ابو جعفر اسكافى نقل كرده اند [٢] و همچنين طبق آنچه در تاريخ دمشق و تذكرة الخواصّ آمده است ، [٣] بيعت مردم با امام ، در روز جمعه هيجدهم ذى الحجة الحرام سال ٣٥ هجرى بوده است . به اعتقاد ما نظر اخير ، به واقعْ نزديك تر است ؛ زيرا علاوه بر تصريح مصادرى كه بدانها اشارت رفت ، با نظر كسانى كه تاريخ بيعت با امام را با تاريخ قتل عثمان يكى مى دانند نيز سازگار است ؛ زيرا قتل عثمان ، بنا بر صحيح ترين اقوال ، هيجدهم ذى حجه اتّفاق افتاده است . [٤] از سوى ديگر ، با عنايت به شرايط سياسى جامعه اسلامى در آن هنگام و موقعيت منحصر به فرد امام على عليه السلام ، فاصله چند روزه ميان قتل عثمان و تعيين رهبر جديد ، بسيار دور از واقع است .

١ / ٢

آزادى مردم در انتخاب امام

١.امام على عليه السلام ـ در نامه اى به كوفيان ، ه مردم با من بيعت كردند ، نه از روى بى ميلى و جبر ، بلكه با ميل و اختيار . [٥]

[١] تاريخ الطبرى : ٤ / ٤٣٦ ، الكامل فى التاريخ : ٢ / ٣٠٥ ، المستدرك على الصحيحين : ٣ / ١٢٣ / ٤٥٩٤ .[٢] شرح نهج البلاغة : ٧ / ٣٦ .[٣] تاريخ دمشق : ٤٢ / ٤٣٧ ، تذكرة الخواصّ : ٥٦ .[٤] فضائل الصحابة : ١ / ٤٨٠ / ٧٧٨ ، أنساب الأشراف : ٣ / ٧ ، الطبقات الكبرى : ٣ / ٧٧ .[٥] نهج البلاغة : نامه ١ ، الجمل : ٢٤٤ ، الأمالى ، طوسى : ٧١٨ / ١٥١٨ .