اهتمام پيامبر اكرم در رعايت اين اصل، به گونه اى بود كه هرگاه حتّى مقدار كمى از اموالى كه بايد به دست مستحقّان آن مى رسيد ، نزد ايشان باقى مى ماندْ ، آثار اندوه در چهره آن حضرت نمايان مى گرديد . در زمان عمر كه درآمدهاى بيت المال به گونه بى سابقه اى افزايش يافته بود، حكومت، اقدام به تأسيس بيت المال و تشكيل ديوان نمود. درآمدهاى بيت المال، در طول سال، در بيت المال جمع و ذخيره مى گرديد و در پايان سال به صورت سرانه در ميان عموم مسلمانان تقسيم مى شد . امام على عليه السلام پس از تصدّى حكومت، با ردّ اين سياست ، روش پيامبر صلى الله عليه و آله را در پيش گرفت . خوددارى آن حضرت از تأخير در تقسيم بيت المال، حتى به ميزان يك شب، و تأكيد ايشان بر تقسيم هر آنچه در بيت المال وجود داشت ، شدّت اهتمام ايشان را در اجتناب از انباشته شدن بيت المال، نشان مى دهد.

٥ / ١١

فراهم ساختن نيازمندى هاى ضرورى براى همه

٢٤٧.امام على عليه السلام : خداوندِ سبحان ، روزىِ تهى دستان را در مال هاى توانگران ، واجب كرد. پس تهى دستى گرسنه نمانْد ، جز آن كه توانگرى از حقّ او بهره بُرده است ، و خداوند ، توانگران را در اين امر ، بازخواست كند. [١]

٢٤٨.امام على عليه السلام : خداوند ، واجب كرد در ثروت توانگران ، به اندازه اى كه تهى دستان را كفايت كند. اگر تهى دستانْ گرسنه و برهنه بمانند ، بايد در جلوگيرى از توانگران ، تلاش كنند. سزاست كه خداوند ، روز رستاخيز ، توانگران را حسابرسى كند و آنان را بر اين كار ، عذاب كند. [٢]

[١] نهج البلاغة : حكمت ٣٢٨ ، روضة الواعظين : ٤٩٧ ، عيون الحكم والمواعظ : ١٥٢ / ٣٣٤٣ .[٢] السنن الكبرى : ٧ / ٣٧ / ١٣٢٠٦ ، كنز العمّال : ٦ / ٥٢٨ / ١٦٨٤٠ .