٢٥٢.امام على عليه السلام ـ در عهدنامه اش به مالك اش نزديكان آنهاست و تو نگهبان حقوق همه آنهايى. مبادا فرو رفتن در نعمت ، تو را از آنان باز دارد؛ چرا كه پرداختن به كارهاى مهم ، تو را معذور نمى دارد در ضايع كردن كارهاى كوچك. پس از رسيدگى به كارشان دريغ مدار و به آنان ، روى ترش مكن. و به كارهاى كسى كه به تو دسترس ندارد ، بنگر . آنان كه ديده ها خوارشان شمارند و مردم ، تحقيرشان كنند. براى رسيدگى به حال اينان ، جماعتى بگذار كه بدانها اعتماد دارى از خداترسان و فروتنان ، تا خواست هاى آنان را به تو رساند، و در ميان آنان ، چنان رفتار كن كه عذرى نزد خداوند داشته باشى آن روز كه او را ملاقات مى كنى ؛ چرا كه اين گروه از ميان مردمان ، به انصافْ نيازمندتر از ديگران اند و در اداى حقّ همگان ، چنان باش كه نزد خداوند ، معذور باشى. يتيمان و كهن سالانى را كه چاره اى ندارند و خود را در معرض سؤال قرار نمى دهند، بر عهده گير؛ و اين كار ، بر زمامداران ، گران است و حق ، تمامش گران است. [١]

٢٥٣.امام على عليه السلام ـ در عهدنامه اش به مالك اش يتيمان و زمينگيران و كهن سالانى را كه چاره اى ندارند و خود را در معرض سؤال قرار نمى دهند ، برعهده گير. براى آنان ، روزى مستمر قرار ده؛ چرا كه آنان ، بندگان خدايند و به خداوند ، تقرّب جوى ، با رها ساختن آنان و قرار دادن آنها در جايگاهشان ، از جهت روزى و حقوق، كه كار ، با نيّت صادقْ خالص گردد. آن گاه ، بدان كه جان هاى مردم يا برخى از آنان ، آرامش نيابد كه خواسته هايشان را غايبانه برآورى ، بدون آن كه حضورى با نيازمندى ها درگير شوى ، و اين بر زمامداران ، گران است و حق ، تمامش گران است ، و گاه خداوند ، آن را سبُك گرداند ، بر گروه هايى كه فرجام [ نيك] را جويند و شكيبايى ورزند ؛ و به راست بودن وعده خداوند درباره آنان كه شكيبايى كنند و اخلاص ورزند ، اطمينان داشته باشند. پس از اينان باش و از خداوند ، مدد جو. [٢]

[١] نهج البلاغة : نامه ٥٣ . نيز ، ر . ك : دعائم الإسلام : ١ / ٣٦٦ .[٢] تحف العقول : ١٤١ .