٣١١.امام على عليه السلام : بپرهيز از آنچه پروردگارت را به خشم آورَد و مردم را از تو برَمانَد! آن كه پروردگارش را به خشم آورد، دست خوش نابودى شود ، و آن كه مردم را برَمانَد ، از آزادى بيزارى جُسته است. [٣]

٣١٢.امام على عليه السلام : زيبايى آزاده ، دورى از ننگ است. [٤]

٣١٣.امام على عليه السلام : آزاد، آزاد است ، گرچه سختى گريبانگيرش شود . برده ، برده است ، گرچه تقدير ، يارى اش كند. [٥]

٣١٤.امام على عليه السلام : اى كوفيان! گرفتارِ شما شده ام به سه چيز [ كه داريد ]و دو چيز [ كه نداريد] : كرانِ شنوا و گُنگانِ سخنور و نابينايان چشمداريد ، نه آزادگان راستين به هنگام رو در رويى هستيد، و نه برادران مورد اطمينان در سختى . [٦]

٣١٥.امام على عليه السلام ـ پس از شنيدن داستان حَكَم اُف بر شما! از جانب شما سختى [ فراوان ]ديدم . روزى شما را به آواز بلند، فرا خوانم ، و روزى با شما در گوشى سخن گويم . نه آزادگان راستين هستيد به هنگام آواز دادن ، و نه برادران مورد اعتماد به هنگام نجوا و رازگويى . [٧]

[١] نهج البلاغة : نامه ٣١ ، تحف العقول : ٧٧ ، عيون الحكم والموعظ : ٥٢٦ / ٩٥٧٩ .[٢] غرر الحكم : ٨٥٢٩ و ٨٥٣٠ ، عيون الحكم والمواعظ : ٤٥٠ / ٨٠٠٤ و ٨٠٠٥ .[٣] غرر الحكم : ٢٧٢٨ ، عيون الحكم والمواعظ : ١٠٠ / ٢٢٩٢ .[٤] غرر الحكم : ٤٧٤٥ ، عيون الحكم والمواعظ : ٢٢٢ / ٤٣٣٣ .[٥] غرر الحكم : ١٣٢٢ ، عيون الحكم والمواعظ : ٤٨ / ١٢٠٢ و ١٢٠٣ ، بحار الأنوار : ٧٨ / ١٢ / ٧٠ .[٦] نهج البلاغة : خطبه ٩٧ .[٧] نهج البلاغة : خطبه ١٢٥ ، بحار الأنوار : ٣٣ / ٣٧١ / ٦٠٢ .