٣٧١.امام على عليه السلام ـ در عهدنامه اش به مالك اش خدا و بندگانش قرار ده تا در امورى كه بر او مشتبه گردد، با آنان به بحث و گفتگو نشيند و در آنچه دانشش از او پنهان است، به آنان رجوع كند و آنان، گواهان داورى اش در ميان مردم باشند. إن شاء اللّه ! [١]

٧ / ٤

اهتمام به آداب داورى

٣٧٢.امام على عليه السلام ـ به شريح ـ : در حال تأخيركنندگانِ در پرداخت حقوق مردم از توانمندان و بى نيازان ، كه ثروت هاى مسلمانان را در اختيار حكمرانان مى نهند، بنگر. پس حقوق مردم را از آنان بستان و خانه ها و مستغلاّت را بفروش كه از پيامبر خدا شنيدم كه مى فرمود: «تأخير مسلمان توانمند، ستم بر مسلمان است، و آن كه مستغلات و خانه و ثروت ندارد، جبرى بر او نيست». و بدان كه مردم را بر حق وا ندارد، جز كسى كه آنان را از باطلْ دور سازد . آن گاه، ميان مسلمانان در چهره و سخن و نشستن، به برابرى رفتار كن تا نزديكت در ستمگرى ات طمع نورزند و دشمنت از عدالت تو نااميد نگردد، و سوگند را بر مدّعى با آوردن بيّنه (دو شاهد) بازگردان ؛ چرا كه اين كار، ابهام را برطرف سازد و داورى را استوار گردانَد. و بدان كه مسلمانان، عادل اند و برخى بر برخى گواهى دهند، مگر آن كه در جرمى تازيانه خورده و از آن توبه نكرده است، يا به شهادت نادرستْ شناخته شده است، يا در مظان اتّهام قرار دارد؛ و بپرهيز از شِكوه و اظهار رنج و درد در مجلس داورى، كه خداوند، در آن پاداشى مقرّر داشته و ذخيره اى نيكوست براى آن كه به حق، داورى كند!

[١] تحف العقول : ١٣٦ .