٣٢١.امام على عليه السلام ـ در عهدنامه اش به مالك اش براى نيازمندان، ساعتى را بگذار كه خود شخصاً بدان بپردازى و درنشستى عمومى با آنان بنشينى ، و براى خدايى كه تو را آفريد ، فروتنى كنى ؛ و نگهبان و دربان را كنار گذار ، تا آن كه سخن مى گويد ، بى واهمه و بدون دلهره سخن گويد . به درستى كه شنيدم پيامبر خدا بارها مى فرمود: «هيچ امّتى پاك شمرده نشود كه در آن ، حق ناتوان از توانا ، بدون دلهره ستانده نمى شود»... نيز بخشى از كارهاست كه خود بايد آن را انجام دهى : يكى پاسخگويى به كارگزاران ، آن جا كه كاتبان درمانده شوند؛ ديگرى برآوردن نيازهاى مردم در همان روز كه بر تو عرضه شود و يارانت در انجام دادن آن كُندى كنند ... پنهان بودنت از شهروندان ، طولانى نگردد ؛ چرا كه پنهان بودن زمامداران از شهروندان ، شاخه اى از كم اطّلاعى و تَنگ خويى است ، و پنهان شدن از شهروندان ،زمامداران را از دانستن آنچه از آنان پوشيده است ، باز دارد. پس كار بزرگْ نزد آنان ، خُرد به شمار آيد و كار خُرد ، بزرگ نمايد ؛ زيبا ، زشت شود و زشت ، زيبا گردد. [٢]

٣٢٢.امام على عليه السلام ـ از نامه اش به قثم بن عبا و به سوى مردم ، پيام رسانى جز زبانت و دربانى جز چهره ات نباشد ، و هيچ نيازمندى را از ملاقات خودْ محروم مساز؛ چه ، اگر در آغاز از درگاهت رانده شود ، تو ستوده نشوى ، گرچه در پايان ، حاجت او برآورده شود. [٣]

[١] نهج البلاغة : نامه ١٨ ، بحار الأنوار : ٣٣ / ٤٩٢ / ٦٩٩ .[٢] نهج البلاغة : نامه ٥٣ ، تحف العقول : ١٤٢ .[٣] نهج البلاغة : نامه ٦٧ ، بحار الأنوار : ٣٣ / ٤٩٧ / ٧٠٢ .