چون آتش جنگ فروكش مى كرد، على عليه السلام دستور مى داد كه با سپاه شكست خورده، مجروحان ، اسيران و بازماندگانِ سپاه دشمن، بويژه با زنان، نهايت خوش رفتارى انجام شود. امام ـ چنان كه پيش تر نيز آورديم ـ ، دستور مى داد تا فراريان را دنبال نكنند، مجروحان را نكشند، به خانه هاى مردم وارد نشوند، از اموال مناطقِ فراچنگ آمده، چيزى برندارند، هرگز به زنان آزار نرسانند و متعرّض آنان نشوند، گرچه به آنان و فرماندهان نبرد، ناسزا بگويند.

هشت ـ سياست هاى بين المللى

آنچه تا بدين جا آمد، نگاهى بود به سياست هاى علوى در زمينه هاى گونه گون كشور دارى. اكنون، بر آنيم كه گوشه هايى از سياست هاىِ جهانى امام على عليه السلام را برشماريم. از سياست هاىِ جهانى امام، رهنمودهايى را برگزيده ايم كه براى كشوردارى در هر جا و با هر فرهنگى، سودمند و كارآمد خواهد بود. رهنمودهايى كه اكنون بر مى شماريم و متون نشان دهنده آنها را در متن كتاب آورده ايم، رهنمودهايى است سياسى، اجتماعى، فرهنگى و حكومتى كه فطرت سالم و عقل سليم، بر استوارى و كارآمدى آنها گواهى مى دهد و تجربه تاريخى، بر درستى و شايستگى آنها، شاهدى صادق خواهد بود. اين حقايق را هر كس با هر گونه باورى، با مراجعه به وجدان و تاريخ، به سادگى مى تواند دريابد و بر استوارى آنها در كشوردارى گواهى دهد. در فصل دهم همين كتاب، اين اصول و رهنمودها به سه دسته تقسيم شده اند، بدين سان:

١ . سياست هاىِ تداوم بخش حكومت

امام على عليه السلام ، سياست هايى را براى بقاى دولت ها ضرورى شمرده است. از درْ