٦٨٩.امام على عليه السلام : حكمتْ آن است كه با بالا دستِ خود ، جدال نكنى و زيردستان را خوار نسازى و آنچه در توان ندارى ، عرضه نكنى و زبانت با دلت و سخنت با رفتارت مخالفت نكند و در آنچه نمى دانى ، سخن نگويى و كارها را به هنگام رويكرد ، رها نسازى و به هنگام پشت كردن ، پيگيرى نكنى. [١]

٦٩٠.امام على عليه السلام ـ در حكمت هاى منسوب به ايش با آزاد مردان، تنها با بزرگوارى رفتار كنيد، با مردمان متوسط ، با ميل و هراس ، و با مردمان پست ، با تحقير و سبُكى. [٢]

٦٩١.امام على عليه السلام ـ در حكمت هاى منسوب به ايش هر گاه دوستى دارى كه برادرى و دوستى اش را نمى پسندى ، آن را براى مردمْ آشكار مساز؛ چرا كه چنين دوستى ، مانند شمشير كُند در خانه آدمى است؛ دشمن را مى ترساند و دشمن نمى داند كه بُرنده است يا كُند. [٣]

٦٩٢.امام على عليه السلام ـ در حكمت هاى منسوب به ايش هر گاه يكى از يارانت به تو نيكى روا داشت ، نهايتِ خوبى را در حقّ او روا مدار و قدرى از آن را وا گذار كه به هنگام آشكار شدن خيرخواهى فراوان او ، بر آن بيفزايى. [٤]

٦٩٣.امام على عليه السلام ـ در حكمت هاى منسوب به ايش برخى از مردمان اند كه اگر بر نيكى شان بيفزايى ، كم كنند ، و اگر آنان را دوست ويژه قلمداد كنى ، تو را سبُك سازند. خشنودى شان را جايگاهى نيست كه آن را بشناسى و خشمشان مكانى ندارد كه از آن بپرهيزى. اگر با اينان برخورد داشتى ، دوستى هاى عمومى را با

[١] غرر الحكم : ٩٤٥٠ ، عيون الحكم والمواعظ : ٤٧٣ / ٨٦٨١ .[٢] شرح نهج البلاغة : ٢٠ / ٣١١ / ٥٧٤ .[٣] همان : ٣٠٩ / ٥٥٠ .[٤] همان : ٢٠ / ٣٣١ / ٧٩٨ .