٤٨٩.امام على عليه السلام ـ از سخنان او كه هنگام نبر گريزى كه پس از آنْ بازگشت باشد، يا عقب نشينى اى كه پس از آنْ حمله باشد بر شما سخت نيايد. حقّ شمشيرها را ادا كنيد وپهلوها[ ى دشمن ]را به خاك درآريد . بكوشيد تا نيزه را هرچه كارگرتر فرو بريد و ضربت را هرچه سخت تر وارد سازيد، و صداها را بميرانيد، كه دوركننده تر است سستى و اضطراب را . به خدايى كه دانه را شكافت وجانداران را آفريد، [ منافقان] اسلام را نپذيرفته اند، بلكه تسليم شده اند و كفر را پنهان ساخته اند و هر گاه ياورانى بيابند، كفر را آشكار سازند. [١]

٤٩٠.امام على عليه السلام ـ در تشويق يارانش به نبرد زرهپوشان را پيش داريد و بى زرهان را عقب اندازيد. دندان ها را سخت برهم بفشاريد كه جلوگيرنده شمشيرهاست از اين كه به كاسه سر رسند. در برابر نيزه ها به خود پيچ و خم دهيد ، زيرا كه نيزه ها را از سر بيشتر دور مى كند . و چشم ها را فرو نهيد كه نيرو بخش تر است براى دل ها و آرامش دهنده تر است براى قلب ها، و صداها را بميرانيد كه از بين برنده تر است سُستى را، و پرچم خود را نيمه افراشته مداريد و اطراف آن را خالى مگذاريد و آن را جز به دست دليران و حافظان شرافت و آبرويتان مسپاريد؛ چرا كه شكيبايان به هنگام فرود آمدن بلاها، كسانى اند كه خود را گِرد پرچم بدارند و دو سوى آن، يعنى پشت و جلوى آن را پُر سازند. نه از آن پس مى مانند تا به دشمنش بسپارند، و نه از آن، پيش مى افتند كه تنهايش گذارند. هر كسى، حريف خود را كفايت كند و به برادرش نيز يارى رساند و حريفِ خود را به برادرش وا نگذارد تا حريف وى و حريف برادرش نزد او جمع گردند . به خدا سوگند، اگر از شمشير اين جهان گريختيد، از شمشير آن جهانْ سالم نمانيد. شما دلاوران عرب و از شناخته شدگانيد. در گريختن ، خشم خداوند و خوارى هميشگى و ننگ جاودان است، و فراركننده، زياد كننده عمر خود نيست و

[١] نهج البلاغة : نامه ١٦ ، عيون الحكم والمواعظ : ٥٣٠ / ٩٦٤٤ .