٣٩٨.ربيع الأبرار: عمر، سر على عليه السلام را گرفت و ميان دو چشمانش را بوسيد. سپس گفت: پدرم فداى تو باد! خداوند به واسطه شما ما را هدايت كرد و به وسيله شما ما را از تاريكى ها به سوى روشنى بُرد. [١]

٧ / ١٢

جايگاه مصلحت نظام اسلامى در صدور حكم

٣٩٩.الغارات ـ به نقل از شريح ـ : على عليه السلام نزد من فرستاد كه همان گونه كه در گذشته قضاوت مى كردى، قضاوت كن تا وحدت و هماهنگى امور مردم ، حفظ شود . [٢]

٤٠٠.شرح نهج البلاغة ـ در شرح سخن على عليه السلام كه ترديدى نداريم كه او در پاره اى احكام شرعى و رخدادها به سويى مى رفت كه با اقوال صحابيان مخالف بود، مانند بريدن دست دزد از سرِ انگشت ها و فروش كنيزان فرزنددار و مانند آن ؛ و آنچه او را باز مى داشت كه احكام گذشتگان را دگرگون سازد، درگيرى اش در جنگ با ياغيان و خوارج بود و به همين مطلب با واژه «مَداحض (لغزشگاه ها)» اشاره مى كند كه آرزو دارد در آنها پايش استوار گردد و از همين رو، به قاضيانش دستور داد «همان گونه كه در گذشته قضاوت مى كرديد، قضاوت كنيد تا وحدت مردم، حفظ گردد». پس واژه «حتى» اشاره دارد كه به آنان اجازه داد كه از عادات گذشته در داورى و از احكامى كه مردم بدانها خو گرفته اند ، پيروى كنند تا وحدت مردمْ حاصل گردد، و [ روشن است كه ]جمله هاى پس از واژه «إلى» و «حتّى» با جمله هاى قبلى مغايرت دارند (يعنى وقتى وحدتْ حاصل گشت، ديگر از عادت و رويه گذشته پيروى نكنيد). [٣]

[١] ربيع الأبرار : ٣ / ٥٩٥ ، المناقب : ٩٨ / ٩٩ ، شرح نهج البلاغة : ١٧ / ٦٥ .[٢] الغارات : ١ / ١٢٣ .[٣] شرح نهج البلاغة : ١٩ / ١٦١ .