٣١٦.امام على عليه السلام ـ در حكمت هاى منسوب به ايش هرچه بر آزاده بار گردد ، آن را به دوش كشد و آن را زيادتىِ بزرگوارى خود بيند ، مگر آن كه ذرّه اى از آزادگى اش كم گردد ، كه از آن، سرْ باز مى زند و بدان پاسخ نمى گويد. [١]

٦ / ٤

اهتمام به خشنود سازى مردم

٣١٧.امام على عليه السلام ـ در عهدنامه اش به مالك اش بايد دوست داشتنى ترين كار نزد تو، ميانه آنها در حق باشد ، و فراخ ترين آن در عدل ، و جامع ترين آن براى خشنودى عمومى؛ چرا كه ناخشنودى عمومى ، خشنودى خواص را بى اثر سازد ، و خشم خواص با خشنودى همگانى ، بخشوده است... همانا پشتيبان دين و موجب انبوهى مسلمانان و آماده پيكار با دشمن، عامّه مردمان اند. پس بايد گرايش تو به آنان و ميلت به سوى ايشان باشد.... به درستى كه بهترين چشم روشنىِ زمامداران ، برپايى عدالت در شهرها و آشكار شدن دوستى مردم است ؛ و به درستى كه دوستى [ در ميان] آنان آشكار نگردد ، مگر آن كه دل هايشان سالم باشد. [٢]

٣١٨.امام على عليه السلام ـ در عهدنامه اش به مالك اش در دايره حكومت ، مانند كسى رفتار كن كه دوست مى دارد ستايش مردم را براى خود ، ذخيره سازد و ثواب خداوند و خشنودى پيشوايش را به دست آورد. ولاقوة الاّ باللّه ! [٣]

٦ / ٥

مهربانى و دوستى با مردم

٣١٩.امام على عليه السلام ـ در عهدنامه اش به مالك اش بر دلت مهربانى بر

[١] شرح نهج البلاغة : ٢٠ / ٢٧٩ / ٢١٠ .[٢] نهج البلاغة : نامه ٥٣ ، تحف العقول : ١٢٨ و ١٣٣ ، دعائم الإسلام : ١ / ٣٥٥ و ٣٥٨ .[٣] تحف العقول : ١٣٨ .