١٧٦.امام على عليه السلام ـ در عهدنامه اش به مالك اش اين است آنچه را بنده خدا، على، پيشواى مؤمنان، به مالك پسر حارث اشتر، در عهدنامه اش به وى فرمان داد، آن گاه كه او را بر حكومت مصر گمارد: گردآورى ماليات ها ، نبرد با دشمنان، بهبود زندگى شهروندان، و آبادانى شهرها. [٢]

١٧٧.امام على عليه السلام ـ از نامه اش به قرظة بن كع پس از حمد و سپاس خداوند ؛ به درستى كه مردانى از اهل ذمّه، در قلمروِ حكومتى ات گزارش داده اند كه نهرى در سرزمين آنان، از ميان رفته و نابود شده است و آنان، داراى حقّ آبادانى بر مسلمانان هستند. در اين باره، تو و آنان بنگريد. پس نهر را آباد كرده، سامان ده. به جانم سوگند كه آباد كردن آنان، براى ما دلپذيرتر است از آن كه بيرون روند، يا تهى دست شوند، يا از وظيفه آبادى شهرها قصور ورزند. والسلام! [٣]

١٧٨.امام على عليه السلام : برترى حكمران، در آبادانى شهرهاست. [٤]

ر . ك : ص ٢٦٤ (گرفتن ماليات) .

٥ / ٣

توسعه كشاورزى

١٧٩.امام على عليه السلام : آن كه آب و خاكى بيابد و تنگ دست شود ، خداوند، او را

[١] العمارة در لغت ، ضد خرابى است و آبادانى شهرها به هر كارى گفته مى شود كه سبب ازدياد رفاه و زندگى انسانى با كرامت گردد و در فرهنگ معاصر ، «عمارة البلاد» ، توسعه به معناى عام را گويند . كه شامل توسعه كشاورزى، صنعت، بازرگانى و هر چه تأمين كننده رفاه زندگى است ، از قبيل آب ، برق محيط زيست . از اين رو، عنوان هاى بعدى خاص هستند و مصداق هاى اين توسعه اند .[٢] نهج البلاغة : نامه ٥٣ ، تحف العقول : ١٢٦ .[٣] تاريخ اليعقوبى : ٢ / ٢٠٣ .[٤] غرر الحكم : ٦٥٦٢ ، عيون الحكم والمواعظ : ٣٥٧ / ٦٠٤٤ .