٦٣.امام على عليه السلام ـ در نخستين سخنرانى اش پس پس از حمد و سپاس خداوند ؛ [ بدانيد!] هيچ كس جز خود را مراقبت نكند ، آن كه دوزخ در پيش چشمانش باشد ، از بهشت ، بازداشته شده [ و به دوزخ بينديشد]. [ آدميان ]سه دسته اند: كوشاى تلاشگر، جوينده اميدوار، و تقصيركارى كه در آتش است . دو گروه ديگر نيز وجود دارند: فرشتگانى كه با دو بال پرواز مى كنند، وپيامبرى كه خداوند، زيربغل هايش را گرفته است. گروه ششمى نيست. تباه شد آن كه ادّعا كرد ، و پست شد آن كه فرو غلتيد . راست و چپ ، گمراهى است و ميانه ، همان راه [درست] است ؛ اين راهِ روشنى است كه كتاب و سنّت و آثار نبوّت بر آن است . [١] خداوند ، دردهاى اين امّت را با دو دارو ، درمان كرده است: تازيانه و شمشير . نرمش و مدارا نزد امام نباشد ، [٢] در خانه هايتان پنهان شويد و امورتان را اصلاح كنيد . توبه (و بازگشت) ، پشت سر شماست . آن كه براى ستيزه با حق رخ نمايد ، هلاك گردد . حوادثى گذشت كه از نگاه من ، معذور نيستيد . اگر مى خواستم بر زبان آورم ، گفته بودم . خداوند ، از گذشته ها بگذرد . آن دو نفر رفتند ، سومى به پا خاست ، مانند كلاغى كه همّتش شكمش است . واى بر او! اگر بال هايش كوتاه مى شد و سرش قطع مى شد ، برايش بهتر بود . بنگريد . اگر نمى شناسيد ، انكار كنيد و اگر مى شناسيد ، سبقت گيريد . حقّ و باطلى است و هر كدام را طرفدارانى . اگر باطل بسيار گردد ، در گذشته نيز چنين شده است و اگر حق ، اندك است ، شايد [ روزى قدرت يابد] . امّا كم است آنچه روگردانده ، روآورد . اگر به خود باز گرديد ، نيك بخت خواهيد بود . من از آن

[١] ترجمه اين قسمت بر اساس نسخه اى است كه به نظر مؤلف ، صحيح است .[٢] روشن است كه منظور امام عليه السلام ، شرايط خاص و ويژه است ، چرا كه سخنان ديگر امام در برخورد با مردم و سيره عملى آن حضرت ، بر اين گواهى مى دهد . (م)