آنچه كه اين مثال‌ها نشان مى‌هد و در اين كتاب بر آن تأكيد شده است، آن است كه «مادى‌گرايى نسبى است.» وقتى ارزش‌هاى مادى مضرّ و مخرب مى‌شوند كه نسبت به ساير ارزش‌هايى كه بايد به خاطر آنها در زندگى تلاش كنيم، در اولويت قرار بگيرند. و بسيارى از شركت‌ها اين توانايى را دارند تا بين اهداف مادى‌گرايانه خود و اهداف برگرفته از خواسته‌هاى فطرى انسان، تعادل برقرار كنند. ما مى‌توانيم با شناخت، حمايت و سرمايه‌گذارى در اين شركت‌ها و مؤسسات به تقليل گرايش‌هاى مادى در جامعه بپردازيم.

٢- به مقامات دولتى‌اى رأى دهيم كه به اين باور رسيده‌اند كه افزايش ثروت ملى، خوشبختى ما را ارتقاء نمى‌هد.

همانطور كه ديده‌ايم، هنگامى كه سطح سرمايه ملى به حدى مى‌رسد كه نيازهاى اساسى شهروندان مانند سرپناه، غذا و امنيت تأمين گردد، افزايش بيشتر ثروت تأثير زيادى بر بهبود كيفيت زندگى آن شهروندان نخواهد داشت. بنابراين ما به عنوان شهروند بايد تشخيص دهيم كه دستورالعمل ملى كه بر رشد اقتصادى متمركز گشته است، كيفيت زندگى ما را بيش از اين ارتقا نخواهد داد. مطمئناً ما به محصولات بهترى براى مصرف خواهيم رسيد، اما نيازهاى ما هرگز بيشتر و بهتر تأمين نخواهد شد. به همين دليل دولتمردان بايد سياست‌هايى را اتخاذ نمايند كه كمتر بر رشد اقتصادى و بيشتر بر رشد و بهبود ساير جنبه‌هاى زندگى، متمركز هستند.

اولين گام در اين جهت آن است كه اقدامات ملى را در زمينه پيشرفت، بازنگرى كنيم. بهبود كيفيت زندگى معمولًا در گروه افزايش توليد ناخالص ملى و يا معاملات بورس كشور است و چنين معيارهايى كه براساس وضعيت اقتصادى كشور صورت مى‌گيرد، به هرحال كيفيت زندگى را به طور ناصحيح تحت تأثير قرار داده و تنها منجر به رشد و توسعه بيشتر اقتصادى كشور مى‌شود. اما برخى از اقتصاددانان متفكر و دانشمندان امور اجتماعى معيارهاى ديگرى را كه تنها براساس امور مادى‌گرايانه نيستند ارائه داده‌اند. براى مثال برخى از شاخصه‌هاى معروف براى ارزيابى كيفيت زندگى مانند؛ تحصيلات، حقوق بشر، تفريح و برخى موارد ديگر را در جهت تلاش براى ايجاد يك مجموعه كامل براى توصيف توسعه ملى در نظر مى‌گيرند.[١] اگر چنين شاخصه‌هايى همراه با توليد ناخالص ملى در

[١] -

Henderson et al.) ٠٠٠٢(, Rede Fining Progress) n. d.(.