را به شيوه‌اى بنا كنند كه در آن از فرصت‌هايشان براى برخوردارى از تجربه واقعى بودن و استقلال فكرى داشتن، استفاده كنند. دو فرد را در نظر بگيريد كه دقيقاً در يك شرايط زندگى مى‌كنند اما داراى معيارهاى متفاوتى مى‌باشند به همين دليل اهداف مختلفى را دنبال مى‌كنند و در نتيجه تجربيات متفاوتى را به دست مى‌آورند. همانطور كه پيش‌تر بحث شد با توجه به روابط انسانى، ارزش‌ها بر تمامى تجربيات انسان و آنچه از اين تجربيات بدست مى‌آورد و يا از دست مى‌دهد، تأثير گذارند.

نوعى تجربه هم وجود دارد كه ارزش‌ها و معيارهاى مادى به آن راه ندارد و برخى متفكرين آن را اوج استقلال فكرى و ابراز وجود دانسته و «تجربه با انگيزه فطرى» مى‌نامند. اين تجربه زمانى بدست مى‌آيد كه فرد فعاليتى را تنها با هدف لذت درونى و براساس علاقه و تمايل خود انجام مى‌دهد. بازى بچه‌ها يكى از بهترين مثال‌ها براى انگيزه‌هاى فطرى مى‌باشد و فعاليت‌هايى چون كوهنوردى، نقاشى و نويسندگى در بزرگسالان نيز نمونه‌هاى خوبى از اين نوع تجارب است، انسان‌ها حتى قادرند در فعاليت‌هاى جدى روزانه خود مانندكار و يا گفتگو با ديگران نيز، انگيزه‌هاى فطرى خود را به كار گيرند و براى اين منظور تنها كافى است آن فعاليت را صرفاً براى خودش انجام دهند و اهدافى چون تحسين ديگران يا منفعت‌طلبى و پاداش را در آن لحاظ نكنند. در جريان چنين تجربياتى، انسان اغلب احساس همبستگى و پيوستگى عميق با فعاليتى كه انجام مى‌دهد پيدا مى‌كند.

آدمى در طى اين فعاليت‌ها، خودش و رفتارهاى خود را كه از علائق و نيازهاى اصيلش نشأت گرفته بيشتر و بهتر درك مى‌كند و احساس آزادى مى‌نمايد و تكرار اين روند موجب پاسخ‌گويى به نيازهايى چون استقلال و خودباورى در او مى‌شود.

اما با جهت‌گيرى انسان به سوى معيارهاى مادى، مسير زندگى او در خلاف جهت انگيزه‌هاى فطرى و پاسخ به نيازهاى مذكور شكل مى‌گيرد و اين مسئله از سه جنبه قابل بررسى مى‌باشد: اول آنكه فرد به جاى تمركز بر علائق فطرى خود بيشتر به فعاليت‌هاى داراى پاداش و منافع بيرونى متمركز مى‌شود و به همين ميزان انگيزه‌هاى درونى استقلال را در وجود خود سركوب مى‌سازد.

از سوى ديگر گزينش معيارهاى مادى باعث مى‌شود فرد بيشتر فعاليت‌هاى خود را براى رسيدن به تأييد ديگران انجام دهد كه همين امر موجب محو تدريجى انگيزه‌هاى درونى او مى‌گردد و پس از مدتى شناخت و آگاهى‌اش را نسبت به خود از دست مى‌دهد.