پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٩٤ - ٣ امام حسن عليه السلام و محاصره عثمان

به چيزى متهم نكنند.[١]

سيد مرتضى در اين‌كه امير مؤمنان عليه السّلام فرزندانش را براى دفاع از عثمان اعزام كرده باشد، شك و ترديد نموده و مى‌گويد: «امير مؤمنان عليه السّلام اين دو بزرگوار را بدين جهت اعزام كرد- البته اگر اعزام كرده باشد- تا از هتك حرمت خانواده عثمان و تعمّد در قتل او و از محروم شدن اهل و عيال و زنان وى از رسيدن مواد خوراكى و آشاميدنى، جلوگيرى به عمل آورند نه براى اين‌كه از درخواست مردم مبنى بر بركنارى عثمان از قدرت، ايجاد مانع نمايند.»[٢]

علامه حسنى مى‌گويد: «بعيد به نظر مى‌رسد كه امير مؤمنان عليه السّلام گل‌هاى بوستان پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله را در آن گير و دار به دفاع از ستمكاران وادارد، در صورتى كه آن بزرگوار جان عزيز خود و زندگى‌اش را سراسر وقف اجراى حق و عدالت و ستاندن حق ستمديدگان كرده بود».[٣]

در حالى كه برخى پژوهشگران بر اين باورند كه: «خليفه با رفتار ناپسندى كه داشت سزاوار كشتن بود چرا كه كشندگان وى و كسانى كه از كشتنش خرسند بودند، جمعيت انبوهى از صحابه بزرگ را تشكيل مى‌دادند و با عقل سازگار نيست كه امام حسن و امام حسين عليهما السّلام در برابر اين بزرگان ايستادگى كرده و آن‌ها را از اين كار باز داشته باشند».[٤]

[١] . به حياة الامام الحسن قرشى ١/ ١١٥- ١١٦ مراجعه شود.

[٢] . شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ٣/ ٨.

[٣] . سيرة الائمة الاثنى عشر ١/ ٤٢٨.

[٤] . صلح امام حسن از آل ياسين ٥٠- ٥١.