پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٠٠ - ٥ آيا امام حسن عليه السلام طرفدار عثمان بود؟

روايات ديگرى نيز وجود دارد كه همين معنا از آن‌ها استفاده مى‌شود[١].

ملاحظه مى‌كنيد پژوهشگرى كه با دقت در اين روايات بنگرد، آشفتگى آن‌ها كاملا برايش آشكار است تا چه رسد به اين‌كه فاقد شرايط پذيرش و حجت بوده و نمى‌توان به صحت چنين رواياتى اعتماد و اطمينان حاصل كرد. افزون بر اين، برخى پژوهشگران گفته‌اند: آن‌گونه كه مشهور است اين گفت‌وگو بين امير مؤمنان عليه السّلام و حسن بصرى كه امام در حال وضو از كنارش عبور كرد، صورت گرفته است.[٢] به احتمال قوى دست جاعلان حديث در ساختن و پرداختن اين‌گونه روايات نقش بسزايى داشته است كه در اين خصوص به نكاتى اشاره مى‌شود.

نخست: چگونه مى‌توانيم بين مطالبى كه در اين‌جا گفته شده و بين سخنان چند سطر قبل، جمع نماييم. در آن‌جا اظهار داشتند: امير مؤمنان عليه السّلام امام حسن و برادرش عليهما السّلام را براى دفاع از عثمان اعزام نمود و زمانى كه از سرنوشت عثمان آگاه يافت، آشفته و اندوهگين از راه رسيد و با اين پندار كه آن دو در انجام مأموريتشان كوتاهى كرده‌اند به صورت حسن كه بدنش را خون فرا گرفته بود سيلى نواخت و بر سينه امام حسين قبضه شمشير كوبيد ...؟!

دوم: پژوهشگرى كه كليه موضع‌گيرى‌هاى امام حسن عليه السّلام را به ارزيابى بنشيند ملاحظه خواهد كرد كه آن بزرگوار همواره و با پافشارى زياد از پدر بزرگوارش حمايت و پشتيبانى و از حق او دفاع مى‌كرد و در جهت مردود ساختن دلايل و براهين دشمنانش، توجّه خاصى مبذول مى‌داشت و در جنگ‌هاى جمل و صفين و در سخت‌ترين شرايط جنگ و نبرد بر قلب دشمن‌

[١] . به سيرة الائمه الاثنى عشر ١/ ٥٤٢- ٥٤٤ مراجعه شود.

[٢] . انساب الاشراف با تحقيق محمودى در حالات امام حسن ١٢ چاپ اول، دار التعارف- بيروت.