روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٧٩ - فصل چهارم روح و نفس در قرآن و احاديث

٩- النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْها غُدُوًّا وَ عَشِيًّا وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ.

اين آيه كه عذاب برزخى اهل فرعون را بيان ميدارد صراحت بر حيات برزخى؛ كه مستلزم روح مستقل و جدا از بدن خاكى پوسيده است، دلالت دارد.

در موضوع وجود روح‌ها فرقى ميان اهل فرعون و شهدا و ساير افراد نيست و هيچ عاقلى در آن ترديد نمى‌تواند. پس همه‌ى انسانها روح غير از بدن دارند كه مستحق ثواب و عقاب است.

١٠- وَ لَوْ تَرى‌ إِذِ الظَّالِمُونَ فِي غَمَراتِ الْمَوْتِ وَ الْمَلائِكَةُ باسِطُوا أَيْدِيهِمْ أَخْرِجُوا أَنْفُسَكُمُ الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذابَ الْهُونِ ...

بعضى از مؤلفين ادعا دارند جمله «اخرجوا انفسكم» صريح در مطلوب است، ولى به هر حال جمله شريف مذكور محتاج به تأويل ميباشد.[١] كه بگوئيم امر به اخراج تكوينى مى‌باشد.

١١- ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ.

مستفاد از خود آيه و مدلول يك روايت صحيح السند اينست كه مراد از خلقا آخر؛ يعنى موجود ديگر زنده شدن جنين به حيات انسانى توسط روح مى‌باشد.

[١] - زيرا مخاطب نفس آدمى است نه تن بى‌شعور او، و معناى جمله چنين مى‌شود: اين نفوس! نفسهاى خود را بيرون آوريد كه مفهوم درستى ندارد، و شبيه اين آيه، آيه مباركه« وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى‌» است؛ يعنى نفس، را از هوى نهى كند! ولى اينجا تأويل آن مشكل نيست، اگر نفس را به معناى« خود» بگيريم.