روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٣٧ - ٣ - ارواح در برزخ چه مى كنند؟

زيارت مى‌كند و آنچه را كه ناپسند اوست مى‌بيند و آنچه را كه دوست دارد از او پوشيده مى‌ماند.[١]

مجموع چند روايت دلالت دارد كه اندازه زيارت، بستگى به فضيلت مردگان دارد، بعضيها هر روز، بعضى‌ها هر دو روز، بعضى‌ها هر سه روز، بعضى‌ها هر روز جمعه، (موقع زوال خورشيد)، بعضى‌ها هر ماه و بعضى‌ها در هر سه سال به زيارت اهل خود مى‌روند و الله اعلم.[٢]

ولى زيارت اقارب و نزديكان ظاهراً دايمى نبوده و با سپرى شدن حيات آنان برنامه زيارت پايان مى‌يابد و بسيار بعيد است كه ارواح به زيارت نسلهاى دورشان علاقه داشته باشند.

خلاصه كلام اينكه: ارواح كفار، به حسب روايات گذشته، در شكنجه و اذيت‌اند، و با آنان همچون زندانيان محكوم به اعمال شاقه رفتار مى‌شود و در ضمن با هم ديدار و ملاقاتى دارند و گاهى به زيارت وابستگان زنده خود مى‌روند ولى زمينه فعاليت‌هاى آزاد ديگرى براى آنان وجود ندارد. بلى در اينكه همه ارواح كفار حيات برزخى با عذاب برزخى دارند يا خالص، الكفرهاى آنان؟ دو احتمال و حتى دو قول وجود دارد كه دليل درستى بر ترجيح قول دوم كه مختار مفيد و مجلسى (رحمهما الله) است در حدود احاديث وجود ندارد. و الله العالم.

[١] - ص ٢٥٦، ج ٦ بحار الانوار.

[٢] - بحار الانوار- ج ٦، صفحات ٢٥٦ و ٢٥٧ و ٢٥٨.