روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢١٣ - آيات قرآن چه دلالتى دارند؟

در جواب مى‌گوئيم، اولًا حيات هزاران ساله كه غالباً توام با عذاب و درد بوده باشد قابل فراموشى نيست‌[١] و ثانياً از لازمه فراموشى، ترديد و شك است كه آنها بايد اظهار نادانى مى‌كردند و مى‌گفتند كه نمى‌دانيم چه اندازه مكث كرده‌ايم نه اينكه انكار كنند و حتى سوگند هم بخورند.

ثالثاً، مكث قليل را كه استثناء كرده‌اند چگونه فراموش نكرده‌اند خصوصاً اگر آن را به اوايل دفن و عذاب قبر مربوط بدانيم، زيرا ممكن نيست آن مقدار كم را كه هزاران سال قبل واقع شده به ياد داشته باشند و بقيه را كه متصل به حشر است فراموش كنند.

رابعاً، آيه پنجم اين قلت را از جانب خداوند حكايت مى‌كند نه از جانب مجرمين و اين آيه دليل قوى بر ابطال اين نظريه است (دقت بفرمائيد).

بعضى از دانشمندان مى‌گويند كه تبهكاران مكث طولانى برزخ را با آنكه همراه حيات بوده در مقابل عذابهاى مهم و بى‌نظير روز قيامت خصوصاً خلود در جهنم ناچيز و كوتاه مى‌پندارند، بلى در حقيقت نه كوتاه بينى است و نه فراموشى بلكه كوتاه شمارى مى‌باشد.

بزرگترين دليل اينها لفظ (كأن) است، كه در سه آيه اخير به كار رفته و بر تقليل واقعى دلالت ندارد بلكه بنحو تشبيه (گويا) بيان شده است.

[١] - ولى ما زندگى چند هزار ساله گذشته را در اين دنيا فراموش كرده‌ايم!