روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٠٣ - نظر عميقى به عالم ذر

جواب: اثر پيمان مذكور، كه عبارت از معرفت اجمالى رب جل جلاله باشد، بفرموده امام باقر (ع) (در روح و نهاد انسان) ثابت و باقيست كه ما از آن به معرفت فطرى ياد مى‌كنيم.

و از اينجا معناى‌ (أَنْ تَقُولُوا ...) و بطلان ادعاى غفلت نيز روشن مى‌شود.

ثبوت معرفت الهى و فطرى بودن خدا شناسى با قول صحيح در تحقق جاهل قاصر كه بسيارى از كفار چنين‌اند منافاتى ندارد، زيرا معرفت مذكور همانند ساير فطريات به نحو اقتضاء است كه وجود موانع مى‌تواند از فعليت آنها جلوگيرى نمايد.

علاقه فطرى يا طبيعى والدين به فرزندان، گاهى به سبب عوارضى، جاى خود را به كينه، عداوت و حتى انگيزه كشتن آنان مى‌دهد و حداقل آن قدر ضعيف مى‌شود كه پدر و مادر به اولاد بى تفاوت مى‌شوند. مريض علاقه به خوردن را گاهى از دست مى‌دهد و جاهل مغرور از تحصيل علم ننگ مى‌دارد. و ظالم بجاى احسان و گذشت و ايثار به خون‌ريزى و سفاكى علاقه‌مند مى‌گردد. بلى محيط و تربيت بد و فرو رفتن در مظاهر دنيا و يا ضعيف فكر و استعداد، بنده را از خداشناسى و خداجوئى قاصر مى‌سازد.

در چند روايت تصريح شده است كه همه انسانها (ي ذره‌اى) به شهادت خود (قالوا بلى) صادق نبوده‌اند، جمعى به دروغ (بلى)