یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٧ - مسئولیت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٧٧

همه ماست؟ و یا هیچ کدام از اینها نیست، بلکه شکر نعمتِ آگاهی و فهم و قدرت است و صرفاً وظیفهای و مسئولیتی است؟

مسئولیت

. فلسفه مسئولیت:

اگزیستانسیالیسم مسئولیت از مسائلی است که در عصر جدید در فلسفه اگزیستانسیالیسم فراوان بر آن تکیه شده است به طوری که آن فلسفه را از جنبه اجتماعی باید فلسفه تعهد و مسئولیت نامید، همچنان که از نظر فلسفی (البته فلسفه مخصوص انسان) آن را فلسفه اگزیستانسیالیسم اصالت وجود یا اگزیستانسیالیسم نامیدهاند.

جنبههای انسانی:

این مکتب از دو نظر خود را مکتب اومانیستی میتواند بخواند: یکی از نظر فلسفی و بینش تکوینی درباره انسان که اصالت برای انسان قائل است در برابر عوامل جبری، و او را طراح و سازنده خود میداند به این معنی که خود به خود ماهیت میبخشد و هرگونه جبر را منکر است و شخصیتی در حدود آفرینندگی خود، خدایی خود، به او میدهد.

پس، از این نظر گرایشی فلسفی- انسانی دارد. و دیگر از نظر اجتماعی که معتقد است هر انسانی همانطور که مسئول خود است مسئول انسانهای دیگر است، و فردیت و رهایی و بیمسئولیتی درباره انسانهای دیگر را منکر است و همه انسانها را در حوزه مسئولیت هر فرد انسان قرار میدهد.

همانطور که در کتاب اگزیستانسیالیسم و اصالت بشر، تألیف سارتر و ترجمه مصطفی رحیمی (ص ٢٦- ٢٨) آمده است، اصل اجتماعی مسئولیت اگزیستانسیالیسم از اصل فلسفی اصالت وجودی آن استخراج شده است. میگوید (ص ٢٦):

اگر براستی وجود مقدم بر ماهیت است، پس بشر مسئول وجود خویش است ... هنگامی که ما میگوییم بشر مسئول وجود