یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٦٦ - فلسفه نماز

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٢٦٦

یناله عن انواع الفساد.

در این حدیث نیز به هر دو فلسفه نماز، هم به جنبه فردی و عرفانی او و هم به جنبه اخلاقی و فلسفه اجتماعی او اشاره شده است.

دو هدف انبیا در نماز است:

پیغمبران دو هدف داشتهاند: یکی کشاندن قلبها و روحها به عالم بالا (یا ایها النبی انا ارسلناک شاهداً و مبشراً و نذیراً. و داعیاً الی اللَّه باذنه ...) دیگر برقرار کردن عدالت در اجتماع (... لیقوم الناس بالقسط).

البته هدف اولی در عین اینکه استقلال دارد مقدمه دومی نیز هست.

نماز، هم به هدف اولی انبیا کمک میکند و هم به هدف دومی.

مجموعاً از آنچه گفته شد معنی الصلوة عمود الدین روشن شد و معلوم گشت که مبالغه نیست.

عبادت، پشتوانه قانون و اخلاق:

ما در ورقههای عدالت اجتماعی گفتیم که اجتماع و زندگی مدنی به دو چیز احتیاج مبرم دارد. هیچ مفکری در دنیا پیدا نشده که منکر یکی از این دو چیز بشود: قانون و اخلاق. در آنجا گفتیم که پشتوانه ایندو ایمان است. اگر ایمان نباشد وضع مقررات به نام قانون، و پند و اندرز به نام اخلاق، بی فایده و بیثمر و لااقل بسیار کم ثمر و اثر خواهد بود.

مسجد از نظر اسلام از اجتماع و از علم و از امنیت و از آزادی و از اخلاق و عدالت جدا نیست:

علیهذا نماز که مذکر ایمان است، پشتوانه عدالت اجتماعی و اصل مساوات و رعایت حقوق اجتماعی است. مسجد از اجتماع و از امنیت اجتماعی جدا نیست. مسجد پشتوانه قانون عادلانه است.

مسجد پشتوانه پند و اندرزهای اخلاقی است. سرّ موفقیت اسلام این است که عدالت و عبادت را به هم توأم کرده [١]، مسجد را پشتوانه دادگستری و شهرداری و شهربانی قرار داده است.

چرا به امر به معروف و نهی از منکر احتساب میگفتند؟:

در قدیم امر به معروف و نهی از منکر را که شامل تمام کارهای شهرداری و قسمتی از کارهای شهربانی امروز بود، احتساب میگفتند. با کلمه «محتسب»