یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٨ - معاد - یادداشت عالم پس از مرگ

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ١١٨

میکند، مشت را گره، چهره را برافروخته. عکس قضیه هم صادق است، یعنی ایجاد مصنوعی این حالت سبب پیدایش مقداری خشم میشود. همچنین است سرور و خوشحالی و همچنین است حزن و اندوه و همچنین است تعمق و تفکر و همچنین شجاعت. لهذا علی علیه السلام فرمود: عضّ علی نواجذک ...

حالت تمرد و عصیان و سرپیچی موجب عصیان و تمرد میگردد، همچنین متقابلًا عمل تمرد و عصیان صورت تمرد و عصیان به روح میدهد.

پس از این مقدمات، معنی اینکه گناهان روی قلب اثر میگذارد معلوم شد [١] و نوع تأثیر و راز روانی تأثیر عمل بر روی قلب (و حال آنکه به نظر میرسد همواره روح و قلب باید بر روی عمل اثر بگذارد) معلوم شد. پس عمل متکبرانه انسان را متکبر میکند و عمل حسودانه حسود و عمل شیطنت، شیطان و عمل شهوانی، حیوان و عمل سبعیت، سبع میکند. هرچه بیشتر تکرار شود روح سبعیت و بهیمیت و شیطنت در انسان قویتر و نیرومندتر میشود [٢]، همچنین که عمل انسانی و الهی چهره واقعی انسان را انسان و خدایی مینماید.

مطلب دیگر اینکه هریک از این حالتهای روحی در عین اینکه امور معنوی هستند در عالم مثال صورت و شکلی دارند، گاهی صورت انسان و گاهی صورت یک حیوان خاص و گاهی صورت مرکب (شتر گاو پلنگ) و بالاخره صورتی که یحسن عندها القردة و الخنازیر.

تجسم اعمال (ر. ک: نمره ٣٧):

از اینجا تشکل نفس انسان به اشکال مختلفه روشن میشود.

مسئله تجسم اعمال نیز از همین جاست. هر عملی در باطن نفس شکل دارد و با اراده و همت نفس ظهور میکند و همان تجسم عمل است. بعلاوه هیچ عملی خاطرهاش و تصورش و شکلش در ذهن