یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٤٤ - ولایت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٤٤٤

الصالحین (اعراف، ١٩٦)، و من یتولّهم منکم فانه منهم (المائده، ٥١).

در تفسیر المیزان، جلد ٦، صفحه ٩، ذیل آیه انما ولیکم اللَّه و رسوله و الذین امنوا الذین یقیمون الصلوة ... از راغب اصفهانی اینچنین نقل میکنند:

الوَلاء بفتح الواو و التوالی ان یحصل شیئان فصاعداً حصولًا لیس بینهما ما لیس منهما، و یستعار ذلک للقرب من حیث المکان و من حیث النسبة و من حیث الصداقة و النصرة و الاعتقاد، و الولایة النصرة، و الولایة تولی الامر، و قیل الوَلایة و الوِلایة واحدة نحو الدَلالة و الدِلالة و حقیقته تولی الامر، و الولی و المولی یستعملان فی ذلک، کل واحد منهما یقال فی معنی الفاعلای الموالِی و معنی المفعولای الموالَی، یقال للمؤمن هو ولی اللَّه عزوجل و لم یرد مولاه و قد یقال: اللَّه ولی المؤمنین و مولاهم ... و قولهم: تولی اذا عدّی بنفسه اقتضی معنی الولایة و حصوله فی اقرب المواضع منه، یقال ولیت سمعی کذا و ولیت عینی کذا و ولیت وجهی کذا، اقبلت به علیه.

بعد خود علامه طباطبایی میفرمایند:

و الظاهر ان القرب الکذائی المعبر عنه بالولایة، اول ما اعتبره الانسان انما اعتبره فی الاجسام و امکنتها و ازمنتها، ثم استعیر لاقسام القرب المعنویة، بالعکس مما ذکره، لأن هذا هو المحصل من البحث فی حالات الانسان الاولیة، فالنظر فی امر المحسوسات و الاشتغال بأمرها اقدم فی عیشة الانسان من التفکر فی المعقولات و المعانی و انحاء اعتبارها و التصرف فیها. و اذا فرضت الولایة- و هی القرب الخاص- فی الامور المعنویة کان لازمها ان للولی ممن ولیه ما لیس لغیره الّا بواسطته، فکل ما کان من التصرف فی شؤون من ولیه- مما