یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦١ - مادر و مادری

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٦١

مُد

انسان در مورد لباس و غیره از یک حس مخصوص زیباپسندی پیروی میکند، لهذا در قرآن میفرماید (در اوایل سوره اعراف) که جامه زینت است. پس باید ذوق انسان تحریک شود و انسان در روشنایی نور ذوق طبیعی، زیباها و مظاهر زیبایی را انتخاب کند و آن وقت است که مطلوب و محبوب و کمال است ولی اگر به صورت مد درآمد یعنی به صورت تبعیت از عرف و عادت اجتماعی، همان طوری که کانت و روسو درباره عادت فردی گفتهاند: «عادت کور است و نباید تابع این فرمانده نادان و نابینا بود»، عادات اجتماعی نیز که از آنها به آداب اجتماعی و یا به عرف تعبیر میشود همینطور است. تبعیت از ذوق، حرکت در روشنایی است ولی تبعیت از مد و عرف و عادت اجتماعی حرکت در تاریکی است، و البته تبعیت از مد غیر از تبعیت از ذوق اجتماع است. کسانی که تابع مد هستند مصداق تصنیف معروف هستند که: آنچه تو خواهی میخواهم. مثال بهتر این است که اینها نظیر غلام فیروز نام هستند که گریه میکرد و اربابش بعد از سؤالات زیاد دانست که عاشق است، پرسید: عاشق کی هستی؟ گفت: عاشق آن که شما صلاح بدانید!!!

مردانگی

علی علیه السلام خطاب به بعض اصحاب میفرماید: یا اشباه الرجال و لا رجال.

مولوی میگوید:

یا تبر بردار و مردانه بزن تو علی وار این در خیبر بکن

ورنه چون صدّیق و فاروق مهین هین تو راه دیگران را برگزین